Biuletyn Informacyjny Trakt

Miesięcznik Fundacji Polskich Niewidomych 
i Słabowidzących „Trakt”
Rok VI
Nr 4(59)/10

Publikacja dofinansowana przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

REDAKTOR NACZELNY: 
Bogusław Witek

KOLEGIUM REDAKCYJNE: 
przewodniczący – Czesław Ślusarczyk 
członkowie – Katarzyna Link-Burza, Tadeusz Majewski, Hanna Pasterny, Anna Wietecha

SEKRETARZ REDAKCJI:
Teresa Dratwa	 

Adres Fundacji „Trakt” i redakcji „BIT” do korespondencji: 
ul. Krańcowa 23 m. 23, 02-493 Warszawa 
tel.: 22 576-18-79
www.trakt.org.pl 

Redaktor naczelny:
e-mail: bogdanwitek@wp.pl 
tel.: 693-467-622 

Spis treści:

1. W kilku słowach
2. Mam ogromny apetyt na życie! – Rozmowa z Wiolą Sulińską
3. Sylwia Pilarska – Nie ma kaleki
4. Jerzy Ogonowski – Ze sztambucha starego komucha – Nie ślepi garnki tłuką!
5. Anna Chamarczuk – Spotkania ze sobą (4)
6. Bogusław Witek – Ulga na przewodnika, to nie ryczałt!!!
7. Tadeusz Majewski – Poradnik dla niewidomych i słabowidzących poszukujących pracy (3)
8. ROZMAITOŚCI
    1/ Kącik bibliofila
    2/ Porady komputerowe
    3/ „Teatr bez barier” – projekt Akademii Orange
    4/ Wideooko
9. Zasady prenumeraty

1. W kilku słowach 

Początek kwietnia w tym roku przypada na Święta Wielkanocne, tymczasem w kwietniowym numerze „BIT-u” mowa będzie głównie o nauce i pracy. Ale może właśnie podczas wolnych, świątecznych dni mamy więcej czasu na myślenie o tych sprawach, a nie wtedy, gdy jesteśmy nimi zajęci? Powiemy sobie też nieco o podatkach, a ściślej powrócimy do sprawy tzw. „ulgi na przewodnika” – najbardziej popularnej w naszym środowisku, a zarazem budzącej najwięcej kontrowersji. Artykuł potwierdza prawdziwość przysłowia, że dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane, pokazuje również, że nawet nie robiąc nic, lub prawie nic, można nieźle „namieszać”. Gorąco polecam kolejny odcinek poradnika Tadeusza Majewskiego i to nie tylko osobom starającym się o pracę! Poświęcony jest w całości rozmowie kwalifikacyjnej z przyszłym pracodawcą, zawiera przy tym wiele ciekawych obserwacji socjologicznych. Z uwagi na zbyt dużą objętość, tekst nie zmieścił się w całości w bieżącym numerze. O tym, jak zachowywać się w „jaskini lwa”, proszę więc czytać w kwietniowym oraz majowym wydaniu „BIT-u”. Niektórzy z  Czytelników mogą odebrać ten artykuł jako „kubeł zimnej wody”, ale zawsze warto dowiedzieć się o tym, jak widzą nas inni. 
Sam wielokrotnie uczestniczyłem w rozmowach kwalifikacyjnych zarówno jako kandydat do pracy, jak też ktoś, od kogo zależało przyjęcie osoby starającej się o posadę. Jest to rozgrywka, w której nie ma miejsca na improwizację. Odkąd sięgam pamięcią, w roli kandydata do pracy występowałem prawie trzydzieści razy, z tego w jednej trzeciej przypadków zostałem lub mogłem zostać przyjęty, gdyby nie własna rezygnacja. Tylko raz występowałem w rozmowie kwalifikacyjnej jako osoba niepełnosprawna, myślę więc, że osoby takie muszą zakładać gorszą statystykę niż 2:1, a co za tym idzie, powinny mniej przejmować się porażkami. Największa gafa przytrafiła mi się podczas starania się o pracę w dziale kredytów jednego z banków. Za wstawiennictwem zatrudnionego tam znajomego radcy prawnego zostałem zaproszony na rozmowę z dyrektorem, który spytał, dlaczego chciałbym pracować w ich banku. Odpowiedziałem, że marzę o tym, by wreszcie zająć się czymś innym niż księgowością. Mój rozmówca spojrzał na mnie ze zdziwieniem i oświadczył, że poszukują właśnie pracownika do księgowości! Gdzieś musiało nastąpić nieporozumienie, ale nie miało to już znaczenia, gdyż dla mnie było po rozmowie. Innym razem mogłem przekonać się, na szczęście na cudzej, a nie na własnej skórze, jak decydujące może być „pierwsze wrażenie”. Przed kilkoma laty dzięki pewnym koneksjom uzyskałem informację, że nowo otwarta, stylowa restauracja chętnie zatrudni niewidomego gitarzystę na kilka godzin w tygodniu. Akurat znałem odpowiednią osobę, młodego kolegę o świetnych kwalifikacjach, dla którego byłaby to wymarzona okazja do zarobienia paru groszy. Umówiłem go na rozmowę kwalifikacyjną. Właścicielka lokalu zapewne wyobrażała sobie niewidomego gitarzystę jako subtelnego artystę w ciemnych okularach, kogoś podobnego do Jose Feliciano, toteż gdy ujrzała niechlujne indywiduum w starym dresie, ze zmierzwioną czupryną, która od kilku dni nie uświadczyła grzebienia, jej entuzjazm wyparował w oka mgnieniu jeszcze przed pierwszymi dźwiękami gitary, utrwalonymi na wręczonej płycie demo, której pewnie nawet nie wysłuchała. „Dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane” – tak mówi się o ludziach, którym coś się nie udało. Mam nadzieję, że zainteresowałem Państwa treścią niniejszego wydania „BIT-u” na tyle, że nie zabraknie Wam dobrych chęci do jego lektury! 

powrót do spisu treści

2. Mam ogromny apetyt na życie!

Z Wiolą Sulińską, wieloletnią przewodniczącą sekcji masażystów przy Polskim Związku Niewidomych rozmawia Teresa Dratwa.

T.D. – Wśród członków Twego macierzystego koła PZN uchodzisz za osobę skromną, drugoplanową, ale dla mnie, znającej Cię od ponad dziesięciu lat, byłaś zawsze kimś wyjątkowym, osobowością, która bardzo mi imponuje, krótko mówiąc: kimś, kogo chciałabym przedstawić naszym Czytelnikom. W środowisku dałaś się poznać głównie jako przewodnicząca Okręgowej, a następnie Krajowej Sekcji Niewidomych Masażystów i Fizjoterapeutów, działającej przy Polskim Związku Niewidomych.

W.S. – Pracy społecznej poświęciłam 12 lat – najpierw przez dwie kadencje kierowałam wspomnianą sekcją przy Okręgu Dolnośląskim, potem przez jedną kadencję na szczeblu krajowym. Mniej więcej rok temu przekazałam pałeczkę komuś innemu, sama zadowalając się funkcją zastępcy członka zarządu.

T.D. – Wiem skądinąd, że organizowane przez Ciebie w tamtym czasie sesje szkoleniowe, np. w Karpaczu i Szczyrku nie tylko stały na wysokim poziomie edukacyjnym, ale również integrowały środowisko niewidomych masażystów. Co spowodowało, że wycofałaś się z tej działalności?

W.S. – Może nie było to wynikiem w pełni świadomego planu, ale podzieliłam swoje życie na kilka etapów: najpierw był czas na własną edukację, potem na macierzyństwo i pracę dla domu, następnie pracowałam społecznie dla innych, a teraz nastał okres, by robić coś dla siebie – poznawać świat, sprawiać sobie drobne przyjemności, rozwijać hobby, podejmować nowe wyzwania.

T.D. – Nie wspomniałaś o najwcześniejszym etapie, tj. swoim dzieciństwie.

W.S. – Bo specjalnie nie mam czego wspominać. Moja mama zmarła przy porodzie, ojciec sporo wyjeżdżał, więc pierwsze lata spędzałam u różnych ciotek, którym byłam podrzucana pod opiekę. Nie mogę powiedzieć, żeby w dzieciństwie się mną zanadto przejmowano, ale może dzięki temu szybko stałam się samodzielna i nie bałam się ludzi. Gdy podczas rutynowych badań lekarskich przed pójściem do szkoły stwierdzono u mnie barwnikowe zwyrodnienie siatkówki, zadomowiłam się na dłużej w internacie Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych we Wrocławiu, gdzie skończyłam podstawówkę i liceum.

T.D. – Jak to się stało, że zostałaś masażystką?

W.S. – Na początku lat 80. wielkiego wyboru nie było. Jako absolwentka szkoły na Kasztanowej, mogłam robić szczotki lub wyplatać koszyki w spółdzielni niewidomych albo kształcić się w zawodzie masażysty. Wybrałam to ostatnie rozwiązanie i wyjechałam na dwa lata do Krakowa. Po powrocie zatrudniłam się w przychodni zdrowia, w której przepracowałam pięć lat.
Po zmianie ustroju i liberalizacji przepisów dotyczących działalności gospodarczej zdecydowałam się na otwarcie prywatnego gabinetu. „Gabinet” – może to zbyt wielkie słowo, bo pacjentów przyjmowałam po prostu u siebie w mieszkaniu – okazał się nawet dość intratnym zajęciem. Pieniądze były mi bardzo potrzebne, gdyż miałam na utrzymaniu kilkuletniego syna i żadnej rodziny, która mogłaby mi pomóc. Mąż okazał się mało odpowiedzialnym, życiowym partnerem i rozstałam się z nim wkrótce po urodzeniu dziecka. Niedługo potem straciłam też ojca i liczyć mogłam tylko na siebie i własne ręce, w dosłownym znaczeniu tego słowa.

T.D. – Jesteś kobietą o drobnej budowie. Czy praca masażystki przez wiele godzin dziennie nie była dla Ciebie zbyt ciężka?

W.S. – Owszem, było mi bardzo ciężko, po jakimś czasie dopadły mnie bóle stawów i kręgosłupa, ale cóż było robić? Zaciskałam zęby i pracowałam, w końcu zaczęłam jednak stosować ćwiczenia odciążające kręgosłup, które bardzo mi pomogły. Ta gimnastyka stała się moim BHP i codzienną praktyką.

T.D. – Podczas której znalazłaś również czas na studiowanie?

W.S. – To był zupełny przypadek! Moja przyjaciółka, także masażystka, studiowała zaocznie tyflologię w Warszawie, a ponieważ jest całkowicie niewidoma, nieraz mówiła mi, że bardzo przydałby się jej ktoś choć trochę widzący do towarzystwa w podróży i na uczelni. Nie dałam się długo prosić i tak zrobiłam dyplom. Dzięki tyflologicznemu wykształceniu mam szersze, bardziej profesjonalne spojrzenie na problemy osób z dysfunkcją wzroku. Mogę teraz bez kompleksów, i z zastosowaniem naukowych argumentów, rozmawiać z urzędnikami różnych instytucji odpowiedzialnymi za usuwanie barier architektonicznych, których wiele jest na naszych ulicach, chodnikach i w środkach komunikacji.

T.D. – Czyżbyś prowadziła w naszym mieście indywidualną krucjatę na rzecz środowiska niewidomych i słabowidzących?

W.S. – Robię to przede wszystkim dla siebie, ale muszę też zauważyć, że w tych sprawach kroczę ścieżkami już wydeptanymi przez przedstawicieli organizacji zrzeszających osoby o innych rodzajach niepełnosprawności, za to dla naszego Związku całkiem dziewiczych lub zapomnianych, bo gdy o problemach ludzi z dysfunkcją wzroku rozmawiam we właściwych urzędach, tamtejsi pracownicy zachowują się tak, jakby słyszeli o tym po raz pierwszy. A prawda jest taka, że aby załatwić jakieś udogodnienie czy skorygować nieprawidłowość, trzeba wykazać się konsekwencją – rozmawiać z władzami i nękać je – a nie tylko raz na kilka lat wysłać formalne pismo, które natychmiast zostaje zapomniane.

T.D. – Będąc dzieckiem, nie zaznałaś rodzinnego ciepła tak potrzebnego do uczuciowego i duchowego rozwoju, do budowania prawidłowych relacji z ludźmi w dorosłym życiu. Mimo to uważam, że jesteś osobą wrażliwą, koleżeńską i otwartą. Czy był ktoś, kto miał wpływ na kształtowanie się Twojego charakteru, sprawił, że jesteś kobietą, która potrafi walczyć o innych, ale również umie okazywać i dawać miłość?

W.S. – Miałam szczęście trafić na taką osobę i mam nadzieję, że nie pogniewa się, że wymienię jej nazwisko. Mam na myśli panią Marię Rozworę, moją wychowawczynię i dyrektorkę szkoły na Kasztanowej. Otoczyła mnie troskliwą opieką, pomogła przejść trudny czas dorastania, zastępując mi chwilami mamę, której nie miałam. Nadal pozostajemy ze sobą w kontakcie i nie potrafię o niej inaczej myśleć jak o przybranej matce. Jestem jej bardzo wdzięczna za wszystko, co dla mnie zrobiła.

T.D. – Dziecko obserwuje zachowania rodziców i potem, już jako człowiek dorosły, w naturalny sposób powiela je w rodzinie. Interesujące jest dla mnie to, jak, będąc pozbawiona tych wzorców, budowałaś swoje relacje z synem. A tak przy okazji – jaki jest Twój ideał mężczyzny?

W.S. – Synowi starałam się stworzyć w miarę normalny dom, być dla niego ojcem, matką i przyjaciółką. Myślę, że mi się to udało, pomimo trudnych zakrętów, jakie zaliczyliśmy po drodze. Trzy lata temu nieoczekiwanie zostałam babcią. Chciałam, żeby przynajmniej wnuczek wychowywał się w pełnej rodzinie, ale syn nie zdecydował się na zalegalizowanie swego związku, ograniczając się do kontaktów z dzieckiem i łożenia na jego utrzymanie. Nie ukrywam, że wiele razy dochodziło między nami do ostrych sporów na tym tle, aż w końcu dałam spokój. Najważniejsze, że mój Kuba, który obecnie mieszka w Poznaniu, jest niezależny finansowo, studiuje drugi fakultet i wszystko wskazuje na to, że wydoroślał i prostuje swoje życiowe drogi.
	A jeśli chodzi o mężczyzn, to dla mnie największym męskim afrodyzjakiem jest intelekt, szerokie horyzonty myślowe, możliwość porozmawiania na każdy temat, a mniej liczy się wygląd zewnętrzny.

T.D. – Znajomi odbierają Cię jako osobę przebojową, bezkompromisową, nie bojącą się konfrontacji. Te przymioty nieczęsto znajdują uznanie w oczach mężczyzn, ale pomagają w pracy i zapewne leżą u źródeł Twoich sukcesów w imprezach sportowych organizowanych przez CROSS. Zdobywasz laury w kajakarstwie, tańcu towarzyskim, jeździsz też na nartach.

W.S. – Z tą nieustępliwością to przesada, ale faktem jest, że nie mam natury cierpiętniczej i gdy coś mi się nie podoba, dążę do wyjaśnienia sprawy najkrótszą drogą, bez względu na skutki. W pracy nienawidzę „odstawiania lipy” i, zabierając się za cokolwiek, nie żałuję wysiłku i zdrowia, by zrobić to jak najlepiej. Do udziału w organizowanych przeze mnie wyjazdowych szkoleniach dla niewidomych masażystów zapraszałam w charakterze wykładowców uznanych specjalistów z dziedziny masażu, fizjoterapii i medycyny naturalnej. Równie poważnie traktuję sport, niezależnie od przyjemności, jaką sprawia mi jego uprawianie. Poddanie się sportowej rywalizacji jest najlepszą metodą sprawdzenia swych umiejętności, a ja nie boję się ani rywalizacji, ani ciężkiej pracy, która ją poprzedza.

T.D. – Czy z perspektywy czasu i zdobytego doświadczenia możesz polecić zawód masażysty jako odpowiedni dla kobiet, mających z natury słabszą konstrukcję fizyczną?

W.S. – Uważam, że tak, co nie znaczy, że wszyscy mają w tym zawodzie gwarantowany sukces, który zresztą nie przychodzi szybko i łatwo. Na rynku jest duża konkurencja, trzeba stale się dokształcać, wzbogacać wiedzę o nowe techniki, a przede wszystkim nie wolno się w tej pracy oszczędzać. Pacjent nie musi się znać na masażu, ale i tak wyczuje, kiedy masażysta przykłada się do zabiegu, a kiedy traktuje go ulgowo. Niezadowolony nie przyjdzie po raz drugi, a już na pewno nie w ramach prywatnej usługi. Kapitalizm zwiększył różnice społeczne, wytworzył kastę ludzi stosunkowo zamożnych, traktujących zabiegi fizjoterapeutyczne w różnego rodzaju gabinetach odnowy jako należną im porcję luksusu po stresującej pracy. Nie ukrywam, że utrzymuję się z takich właśnie stałych klientów i nie skarżę się na brak zajęcia.

T.D. – Skoro przyznałaś się, że zostałaś babcią, nietrudno się domyślić, że jesteś panią w „pewnym” wieku. Mimo to zachowałaś figurę i energię nastolatki. Wyglądasz też na osobę zadowoloną z życia. Czy możesz zdradzić nam swoją receptę? Czy ma w tym swój udział związek, w którym aktualnie pozostajesz?

W.S. – Krzysztofa (niewidomego masażystę) poznałam w trakcie wspólnej działalności w krajowej sekcji i jak na razie układa się między nami bardzo dobrze. Nie stosuję żadnej „diety cud”, jadam wszystko i o różnych porach. Myślę, że sekret tkwi raczej w mojej naturalnej ruchliwości i ciągłej pasji mierzenia się z czymś nowym. Kiedyś wiele chodziłam po górach i to nie tylko z CROSS-em, od kilku lat jeżdżę na wycieczki w ciekawe miejsca Europy, podczas których nie leniuchuję przy basenie, lecz bardzo dużo zwiedzam. Mam wielki apetyt na życie i staram się go zaspokoić w dostępny dla mnie sposób. Słaby wzrok może sprawiać kłopoty w niejednej, codziennej sytuacji, ale nie są one aż tak wielkie, żeby uniemożliwić cieszenie się każdym przeżytym dniem.

powrót do spisu treści

3. Sylwia Pilarska – „Nie ma kaleki, jest człowiek”– jak w praktyce stosujemy tę piękną maksymę?

	„Przed studentami z niepełnosprawnością wzroku należy stawiać takie same wymagania jak przed innymi studentami, ponieważ zamierzają oni zdobyć wyższe wykształcenie, a to uczelnia odpowiada za uzyskany przez nich dyplom”. 
Powyższe słowa zaczerpnęłam ze „Wskazówek dla osób prowadzących zajęcia dydaktyczne ze studentami niewidomymi i słabowidzącymi”, których autorem jest Jacek Zadrożny z Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego. Zgadzam się z tym, iż nie należy stwarzać podziału studentów na pełnosprawnych i niepełnosprawnych, a tych ostatnich wyróżniać specjalnymi przywilejami w zakresie wymagań programowych danego kierunku studiów. Niewątpliwie prawdą jest, iż uczelnia wyższa to jednostka odpowiedzialna za uzyskanie dyplomu przez każdego z jej absolwentów. Jednak do tego finalnego momentu prowadzi dosyć długa droga, podczas której studenci zdobywają teoretyczne, jak i praktyczne doświadczenie, niezbędne w ich przyszłej pracy zawodowej. Warto więc zastanowić się nad niezwykle ważną kwestią, jaką jest przystosowanie wyższych uczelni do potrzeb osób niepełnosprawnych. Mam tu na myśli stworzenie dla studentów z różnymi dysfunkcjami profesjonalnych warunków do nauki i korzystania z oferty uczelni na równym poziomie, by mogli oni realizować się i godnie dążyć do uzyskania dyplomu. Każda uczelnia wyższa powinna ponosić odpowiedzialność za stworzenie tych warunków, w praktyce wygląda to jednak różnie. 
Jako studentkę Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie zainteresowała mnie kwestia udogodnień dla osób z dysfunkcją wzroku na tej uczelni. W jaki sposób APS – szkoła wyższa, gdzie każdego roku kształci się wielu pedagogów specjalnych – wychodzi naprzeciw swoim niepełnosprawnym wzrokowo studentom? Najbardziej kompetentnej odpowiedzi na to pytanie mogą udzielić sami zainteresowani, a więc osoby niewidome i słabowidzące, które kształcą się w APS. To od nich uzyskałam wiele istotnych informacji. Ania, Kamil i Marcin studiują pedagogikę specjalną, natomiast Tomek kształci się na kierunku praca socjalna. Mówiąc ogólnie, wszystkie wymienione przeze mnie wyżej osoby są zadowolone ze studiów na swojej uczelni. Z uśmiechem podkreślają panującą na niej przyjazną atmosferę, bezinteresowne relacje ze studentami, którzy, podobnie jak wykładowcy, otwarcie służą im pomocą.
Ania: „W APS podoba mi się możliwość nagrywania wykładów. Wykładowcy nie mają nic przeciwko temu. Są także udźwiękowione pomoce i brajlowskie napisy w windach. Dobrze, że istnieje na uczelni Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Studenckie Biuro Wolontariatu”.  
Dla Tomka ogromnym udogodnieniem jest możliwość zdawania wszystkich egzaminów w formie ustnej. Kamil oraz Marcin podkreślają duże znaczenie, jakie ma dla nich przesyłanie przez wykładowców materiałów z zajęć pocztą elektroniczną. 
Miło jest słyszeć pozytywne opinie osób niepełnosprawnych o Akademii Pedagogiki Specjalnej, o tym, że studenci z dysfunkcją wzroku czują się tutaj dobrze. Istotne jest również mówienie o negatywnych stronach APS w kwestii przystosowania dla potrzeb osób niepełnosprawnych wzrokowo. To ważne ze względu na potrzebę nieustannego doskonalenia i usprawniania poszczególnych struktur funkcjonowania placówki edukacyjnej tak, aby była ona w jak najwyższym stopniu przyjazna osobom niepełnosprawnym. W APS, podobnie jak w wielu innych uczelniach wyższych w Polsce, nadal jest wiele do zrobienia w tej materii. Studenci niewidomi i słabowidzący zgodnie twierdzą, iż na uczelni brakuje napisów w brajlu, co zdecydowanie utrudnia im poruszanie się w poszczególnych budynkach dydaktycznych. 
Ania: „Teren uczelni jest dość rozległy, dlatego ciężko zapamiętać, jak dojść do danej sali czy budynku. Podoba mi się to, iż w budynku A niektóre drzwi są podpisane brajlem, jednak moim zdaniem zdecydowanie więcej pomieszczeń powinno mieć tego typu oznaczenia, również tych znajdujących się w innych budynkach uczelni. Cieszę się, że mogę liczyć na pomoc koleżanek, ponieważ bez nich trudno byłoby mi poruszać się po uczelni i docierać do miejsc, które chcę znaleźć”. 
Utrudnieniem dla słabowidzących studentów jest mały rozmiar czcionki na różnego rodzaju tablicach informacyjnych na korytarzach. Kamil ma tu na myśli rozkłady dyżurów wykładowców znajdujące się przy drzwiach poszczególnych katedr i zakładów. Istotną potrzebą niewidomych studentów jest wyposażenie biblioteki w audiobooki. 
Mam nadzieję, że potrzeby studentów z dysfunkcją wzroku będą stopniowo realizowane w APS. Z pewnością może przyczynić się do tego nowo powołane stanowisko, jakim jest Pełnomocnik ds. Osób Niepełnosprawnych. Ważne jest, by w swoich działaniach osoba ta pamiętała o studentach z niepełnosprawnością wzroku. 
	Rozmawiając z Anią, Tomkiem, Marcinem oraz Kamilem, chciałam też zorientować się, co sądzą na temat Tyflopedagogiki jako kierunku studiów dla osób z dysfunkcją wzroku. Ich opinie na ten temat są podzielone. Według Ani studiowanie Tyflopedagogiki przez osobę niepełnosprawną wzrokowo ma tę zaletę, iż ktoś taki lepiej zrozumie ludzi z podobnymi problemami. Zawsze może swoim przyszłym podopiecznym doradzić coś ze swojego własnego doświadczenia, pomóc rozwiązać trudności. Pozwala to na lepsze wczucie się w sytuację osoby niewidomej czy słabowidzącej. Trudno tu oceniać szanse znalezienia pracy po ukończeniu Tyflopedagogiki. Jest jednak kilka organizacji wspierających osoby niewidome i słabowidzące, gdzie można próbować aktywnie działać. Należy także starać się o pracę w szkołach dla osób z dysfunkcją wzroku albo w placówkach z oddziałami integracyjnymi, gdyż właśnie w tych ostatnich potrzebni byliby specjaliści, którzy potrafią otoczyć dzieci i młodzież odpowiednim wsparciem. Absolwenci Tyflopedagogiki z pewnością mogliby uczyć brajla czy zapewniać pomoc doradczą osobom z dysfunkcją wzroku. 
Podobne zdanie na temat Tyflopedagogiki mają również Marcin i Kamil. Obaj uważają, iż osoby niepełnosprawne doskonale wiedzą z własnego doświadczenia, jak powinno dostosowywać się formy edukacji do ich potrzeb i jakie bariery należy usuwać. Tomek uważa, że studia Tyflopedagogiczne nie są właściwym wyborem dla osób niewidomych. Wskazuje na istotny brak kontroli wzrokowej podczas prowadzenia zajęć w szkole i w nauczaniu orientacji przestrzennej. 
Rozmyślając o Tyflopedagogice jako kierunku studiów dla osób z niepełnosprawnością wzroku, zasięgnęłam również opinii słabowidzącej absolwentki tej specjalizacji w APS. Ania ukończyła Tyflopedagogikę kilka lat temu i jest zadowolona z wyboru kierunku studiów. Jej zdaniem Tyflopedagogika jako specjalizacja dla osób z niepełnosprawnością wzroku jest trudna, ale możliwa i daje szansę zatrudnienia, choć w mniejszym zakresie niż osobom widzącym. Oczywiście duże znaczenie ma również stopień uszkodzenia wzroku. Uważam, że osoby niewidome i słabowidzące mogą prowadzić szkolenia komputerowe, mogą udzielać porad w sprawie doboru sprzętu ułatwiającego funkcjonowanie. Myślę, iż wartościową pracą byłoby prowadzenie konsultacji dla osób z dysfunkcją wzroku, a także dla rodziców dzieci niepełnosprawnych. 
 	Cieszę się, że dane mi było poznać osoby, które podzieliły się ze mną swoimi spostrzeżeniami i opiniami. To budujące, iż ludzie niepełnosprawni mimo licznych barier, które napotykają w swoim życiu, starają się wytrwale dążyć do realizacji swych pragnień w różnych dziedzinach. „Nie ma kaleki, jest człowiek”– to przesłanie, którego autorką jest Maria Grzegorzewska. Nie sprowadza się ono jedynie do napisu na murze uczelni. Te ważne słowa żyją w ludzkiej świadomości i mam nadzieję, że nigdy nie zapomnimy ich prawdziwego znaczenia.

powrót do spisu treści

4. Jerzy Ogonowski – Ze sztambucha starego komucha – Nie ślepi garnki tłuką!

	Dziś trochę o perfidii świata tego. Oto bowiem, w miarę jak wdzierałem się w ramy społecznego życia, nie akceptując w żadnym stopniu izolacji i ograniczania do środowiska niewidomych, zacząłem nagle dostrzegać wyraźną ambiwalencję w traktowaniu niewidomych. Nietrudno przecież było zauważyć, że kiedy wchodziło się do jakiegoś biura, to dyrektor zajmował się sprawami dyrektorskimi, sekretarka – sekretarskimi, woźny – woźnymi itp. Jednocześnie, kiedy ktoś chciał zanegować przydatność niewidomego w takim czy innym zawodzie, zastanawiał się, na ile będzie on samodzielny, czy potrafi mniej więcej wszystko, nawet i to, czego ów zastanawiający się i wątpiący sam nigdy nie robił. Pamiętam, jak podczas pewnej wizyty u kolegi po fachu, zapytał mnie ów kolega, czego się napiję. Kiedy poprosiłem o kawę, zasępił się nieco, a potem powiedział: „Wie pan, żony nie ma, ona się tym zajmuje, no to kielicha panu naleję”. Taki był widać u nich w domu podział: on od kielicha, ona od filiżanki. Wpadło mi wtenczas do głowy, że gdybym to ja w ten sposób przyjął gościa, to bardzo prawdopodobne, że ów gość, może nawet i ten od kielicha, pomyślałby z ironią, że nawet kawy zrobić nie umiem.
	I na tym to właśnie polega owa perfidia świata, który, gdy chce kogoś potraktować inaczej i gorzej, gotów jest zarzucać mu brak umiejętności czegoś, czego on sam nie potrafi. Jeszcze moja mama mi mówiła, że zawsze muszę być porządnie ubrany, czysty i zachowywać się nienagannie, bo o ile wobec innych odstępstwo od normy będzie uznane za ekstrawagancję lub niedbałość, to u mnie zawsze zostanie to przypisane ślepocie. Czy jednak warto się z tym tak do końca godzić?
	Dość łatwo zauważyć, że często pytają niewidomego, a jak on myje okna, jak rozróżnia kolory, jak utrzymuje czystość… Niekiedy wiem z całą pewnością, że taki pytający sam nigdy nie umył w życiu ani jednej szyby, bo albo robi to za niego druga połowa małżeństwa, najczęściej ta nadobna, albo też obydwoje wynajmują kogoś do tego mycia. Ba, jeśli prowadzą aktywne życie zawodowe, to i z utrzymaniem czystości w domu na co dzień nie jest tak łatwo, porządki robi się w soboty albo nawet rzadziej. I jakoś świat się od tego nie wali.
	Dwie rzeczy są absolutnie niewidomemu niezbędne, aby mógł funkcjonować prawidłowo w nowoczesnym, dynamicznym społeczeństwie: pieniądze i dostosowanie się do wymogów społeczeństwa, które ostatnio lubi się zwać informacyjnym. A nikt, jak dotąd, nie wymyślił lepszego sposobu na zdobywanie pieniędzy jak praca, w najszerszym rozumieniu tego słowa. Wmawianie komukolwiek, że praca to nie wszystko, jest taką samą perfidią jak to, o czym mówiłem wcześniej. Natomiast drugi czynnik jest znacznie bardziej skomplikowany, chociaż też do zrealizowania. Wiele lat temu odbywały się w jednym ze znanych wówczas ośrodków wczasowych PZN seminaria organizowane przez nieżyjącego już docenta Ludwika Rosiennika z udziałem przedstawicieli różnych krajów. Zadziwiało mnie, że ludzie, np. ze Szwecji utrzymywali, iż ich renty są bardzo wysokie i do tego nieopodatkowane, a zarazem renty te były znacznie niższe od przeciętnej płacy. Przy bliższych kontaktach okazało się, że mają oni jeszcze inne świadczenia, które są dla nich tak oczywiste, że nawet o tym nie mówią. I tak, niewidomy wprawdzie pracuje w swoim stowarzyszeniu całkowicie społecznie, ale do tej swojej społecznej pracy nie tylko niczego nie dokłada, lecz określone służby pokrywają mu oczywiste dlań koszty, np. dojazdu taksówką na miejsce społecznej pracy i z powrotem. Ci ludzie mówili, że gdyby musieli tarabanić się, jak Polacy, tramwajem z przesiadkami, utytłać się przy okazji w błocie i w kałużach, chodzić piechotą albo tłuc się każdym innym rodzajem komunikacji miejskiej, na pewno by tego nie robili. Dziś także i w Polsce przeciętny obywatel dysponuje choćby marnym „rzęchem”, by móc dojechać do pracy czy do supermarketu. Gdy jednak niewidomy pomyśli o taksówce, aby ułatwić sobie życie, to przez ogół, tak niewidomych jak i całkiem dobrze widzących, zostanie uznany za krezusa albo za kogoś rozrzutnego, albo za wariata. Oczywiście taki sposób myślenia ukształtował się jeszcze w socjalizmie, a umocnił w polskim siermiężnym kapitalizmie. Dziś jednak, jeżeli chce się brać udział w dynamicznie rozwijającym się społeczeństwie opartym o zasady gospodarki rynkowej, nie warto wykazywać się przed potencjalnym pracodawcą, że mimo braku wzroku kandydat na pracownika jest w stanie przybyć na miejsce tramwajem z trzema przesiadkami, a czas, w jakim przybędzie do pracy, zależy przede wszystkim od stanu komunikacji miejskiej na dany dzień. Przede wszystkim trzeba udowodnić swą operatywność, szybkość działania i kompetencje, jeśli zajdzie tego potrzeba. Chyba że ograniczymy swoje prawa i możliwości do zakładów pracy chronionej, z których natychmiast nas wyrzucą, jeśli PFRON obniży choćby trochę swe dotacje. W tzw. społeczeństwie informacyjnym liczy się przede wszystkim operatywność, wiedza i sprawność, co bynajmniej nie oznacza, że trzeba robić wszystko samemu, a wręcz przeciwnie, trzeba umieć organizować i korzystać z wiedzy nagromadzonej w różnej postaci, w tym także w ludzkich umysłach. Pewnego razu jeden z moich klientów spontanicznie, widząc mnie po raz pierwszy, zapytał: „A jak pan robi te wszystkie tłumaczenia?!”, po czym szybko sam sobie odpowiedział: „Przecież to nie moja sprawa, ja mam mieć gotowy produkt, a wszyscy mówią, że tu robi się dobrze i fachowo”.
	W okresie realnego socjalizmu niewidomi potrafili tak zorganizować sobie życie, że w tej kulejącej i dziwacznej gospodarce funkcjonowali w miarę dobrze, znajdowali pracę i sposób na godne życie. Teraz marzy mi się znów, żeby młodzi (bo przecież nie stare, jak ja komuchy) potrafili ukształtować coś takiego, co można by znów nazwać polskim modelem rehabilitacji, z którego chętnie inne kraje czerpałyby wzór. Taki model, w którym nikt niewidomego nie będzie pytał, jak myje okna, jak przesiada się z jednego tramwaju do drugiego, jak będzie sprzątał kupy psa przewodnika na brudnych trawnikach itp. Taki model, w którym odpowiednie społeczne służby będą usprawniać życie osób niepełnosprawnych tak, by mogły one funkcjonować sprawnie przy wykorzystaniu dostępnej techniki, na miarę społeczeństwa informacyjnego o rozwiniętej gospodarce rynkowej. Dawne formy rehabilitacji już się przeżyły, a nowe jeszcze nie zostały uformowane. Co więcej, nie ma nawet powszechnej świadomości ich potrzeby. Jest nawet gorzej, bo nie dostrzegam u młodych masowej woli decydowania o sobie, o swym losie, na miarę zachodnioeuropejskiego cywilizowanego społeczeństwa. Jakże często zadowalają się rentą socjalną, z której ja wyżyć bym nie umiał. Może umiejętność taka, to też sztuka, ale czy warto taką sztukę w sobie ćwiczyć? A jeśli nie mam racji co do tych młodych i średnich, to z radością poczytam sprzeciw poparty konkretnymi przykładami. Byle nie tymi o jeździe samochodem przy pomocy osoby widzącej, podróżami na pełnym morzu, bo to wszystko może być jedynie ozdobą normalnego, społecznie aktywnego życia. Może zatem uda mi się kogoś zdenerwować i podyskutujemy… 

powrót do spisu treści

5. Anna Chamarczuk – Spotkania ze sobą (4) 

Witajcie ponownie w naszym „duchowym wymiarze”!
Dziś pragnę Wam zaproponować pochylenie się nad pracą Geseko von Lüpke zatytułowaną „Dawna mądrość na nowe czasy. Rozmowy z uzdrawiaczami i szamanami XXI wieku”. Autor jest politologiem, etnologiem i dziennikarzem. Dzięki swoim zainteresowaniom i licznym podróżom stał się pośrednikiem i łącznikiem pomiędzy różnymi, odległymi i egzotycznymi kulturami. Do rozmów zaprosił kilkunastu przedstawicieli rdzennych kultur, będących w posiadaniu prastarej wiedzy opisującej między innymi związki człowieka z naturą, leczenie chorób fizycznych i duchowych. Znamienne jest przy tym, iż osoby te związane są równie silnie ze światem dawnych zwyczajów i kultur, co ze współczesną nauką. Są to bowiem w większości absolwenci zachodnich uniwersytetów (niejednokrotnie kilku fakultetów), wychowani w tradycjach różnych plemion, którzy chcieli niejako skonfrontować swoją wiedzę z dorobkiem naukowym współczesnego świata.
Jako motto naszych rozważań przytoczę opinię na temat wspomnianej książki, wygłoszoną przez fizyka kwantowego, laureata nagrody Nobla – Hansa Petera Dürra: „Potrzebujemy szamańskich mądrości, takich jak te zebrane w tej książce, aby móc na nowo odnaleźć powiązanie z prawdziwą, żywą rzeczywistością. Bez tego powiązania pozbawiamy się korzeni i nie mamy wielkich szans na przyszłość”. 
Dlatego w obliczu tak licznych zagrożeń ekologicznych – które mogą dotknąć i już dotykają naszą planetę, a także w związku ze światowym kryzysem gospodarczym – powinniśmy zwrócić się ku dawnej wiedzy.
Aby lepiej zrozumieć to, jak wiele możemy skorzystać, poznając tak zwaną „szamańską wiedzę”, należy sobie przede wszystkim uświadomić, iż nauka pisana jest stosunkowo młoda. Wcześniej przez wiele tysiącleci żyli ludzie, którzy przekazywali sobie wiedzę ustnie z pokolenia na pokolenie. Musieli sobie radzić z bardzo trudną nieraz rzeczywistością, z licznymi chorobami za pomocą dostępnych im metod. Wsłuchiwali się w naturę, w ziemię, żyli w zgodzie i z szacunkiem dla wszystkich stworzeń. Czerpali przy tym pełnymi garściami z darów i możliwości otaczającego ich świata. Nasza współczesna wiedza bez odwoływania się do tych mądrości i wartości jest niepełna, a często nawet błędna. Przykładem może być tu medycyna, która coraz częściej skłania się do holistycznego (całościowego) traktowania człowieka. Niektórzy lekarze próbują spojrzeć także w duszę chorego, nie koncentrując się jedynie na objawach somatycznych. Z książki tej dowiadujemy się, że są już nawet takie zespoły medyczne wyjeżdżające do pacjenta, które składają się z dyplomowanego lekarza oraz przedstawiciela medycyny naturalnej. Organizowane są konferencje „szamańskie”, na których przedstawiciele służby zdrowia zgłębiają mądrość uzdrawiaczy pochodzących z różnych kultur. Prastare zabiegi terapeutyczne od dawna są już stosowane w nowoczesnej psychoterapii. Sposób, w jaki można odróżnić prawdziwych, myślących uzdrawiaczy od szarlatanów jest prosty: metody tych pierwszych działają i przynoszą efekty. Ponadto są one obciążone błędem nie większym niż współczesne praktyki medyczne.
	Autor zwraca nam uwagę, że istnieje wiele płaszczyzn rzeczywistości, które się nawzajem przenikają (materialnych i niematerialnych). Są one jednakowo ważne. Dostęp do tych niewidocznych można uzyskać, gdy się jest gotowym na to, aby przekroczyć granice zwykłej, codziennej świadomości. Do tego zawsze potrzebni byli specjaliści, czyli używając słowa-klucza: szamani. Są to ludzie o dużej skali wrażliwości i uczuć, którzy potrafią przejść na „drugą stronę” i zaczerpnąć stamtąd pomocy. Szamanizm to dar natury, ukryte zdolności i wielka wartość, a także ogrom naturalnej wiedzy, przekazanej przez przodków. Jak już wspomniałam, stosunek współczesnej medycyny do prastarej wiedzy szamańskiej bardzo się zmienia. Pojawili się na przykład etnofarmaceuci, którzy na zlecenie wielkich koncernów farmaceutycznych przemierzają tropikalne puszcze i dzikie rejony, aby opatentować to, co tam znajdą oraz poznać i przejąć wiedzę od miejscowych uzdrowicieli.
Szamanizm w odniesieniu do sfery zdrowotnej można określić jako: przywracanie choremu harmonii z samym sobą i własnym środowiskiem, a także ze wszystkimi siłami kosmosu. Aby to osiągnąć, uzdrowiciele korzystają z wielu technik rytualnych i transowych, a także z leków pochodzenia roślinnego. Ważne jest też przestrzeganie duchowych i kulturowych reguł zdrowego życia: „Kiedy pacjent zaczyna żyć w zgodzie z własnymi celami, potrzebami i nadziejami – często odzyskuje zdrowie”. Musimy sobie uświadomić, że współczesna medycyna jest stosunkowo młoda. Tak naprawdę wspólnym korzeniem naszej cywilizacji jest szamańska przeszłość, a współczesna nauka i medycyna są raczej świeżymi gałęziami na tym drzewie. Nie można więc odcinać się od pnia. Światowe koncerny, jak General Motors, AT and T czy Bank Światowy już zaangażowały (z sukcesem) indiańskich uzdrawiaczy do wdrożenia za pomocą symboliki kręgu strategii rozwiązywania konfliktów. Dochodzimy powoli do wniosku, że współczesny świat z techniką rozwiniętą do granic możliwości zadusi nas, jeśli nie zwrócimy się ku duchowości, świętości, integracji z naturą. Potrzebne jest znalezienie wspólnej drogi dla starej i nowej wiedzy.
Eskimoski szaman z Grenlandii, który obecnie jest członkiem wielu światowych organizacji i komisji zajmujących się problemami ekologicznymi naszej planety, mówi, iż przetrwać może tylko to, co uduchowione. Nasze umysły i serca nie mogą być od siebie oddzielone. Powinniśmy mieć szacunek do ziemi, stapiać lód nie na niej, lecz w naszych sercach: „Wówczas rzeczy same będą się odnawiać bez końca, jak kwiaty, które rozkwitają ciągle od nowa”.
	W tym miejscu, już na zakończenie naszych rozmyślań, pragnę zwrócić uwagę Czytelnika na jeszcze jeden, niezwykle istotny aspekt duchowości szamana. Wszyscy Ci ludzie przechodzili w swoim życiu poważne kryzysy – czy to fizyczne (choroba), czy duchowe (różne załamania, depresje), zanim zostali przewodnikami duchowymi i uzdrowicielami. Te dramatyczne doświadczenia, odpowiednio przetransponowane, pozwoliły im dopiero otworzyć się na głębszy, duchowy wymiar ludzkiego istnienia. Przeżycie tych zdarzeń, poradzenie sobie z nimi i ostateczna ich akceptacja spowodowały, że mogą oni teraz pomagać innym ludziom, poznać naprawdę istotę ich problemów i wznieść się na inny, wyższy poziom egzystencji. Tak więc potwierdza się nie od dziś znana prawda, iż stal hartuje się w ogniu, siła ducha tworzy się z własnego przeżycia i przekształcenia w pozytywne wartości spotykających nas życiowych tragedii. 

powrót do spisu treści

6. Bogusław Witek – Ulga na przewodnika, to nie ryczałt!!!

Pismem z dnia 26 stycznia 2010 roku, podpisanym przez panią Prezes ZG PZN mgr Annę Woźniak-Szymańską i panią Sekretarz Generalną ZG PZN mgr Małgorzatę Pacholec, Polski Związek Niewidomych zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą „o wyjaśnienie ważnej dla naszego środowiska i budzącej wiele kontrowersji sprawy dokumentowania odliczeń od dochodu wydatków ponoszonych na opłacenie przewodników osób niewidomych”. W piśmie przytoczona jest treść art. 26 dotyczącego prawa do wspomnianej ulgi oraz ustępu 7c tegoż artykułu, zwalniającego z obowiązku udokumentowania powyższych wydatków.
	W dalszej części pisma stwierdza się, co następuje: „W praktyce niewidomi podatnicy korzystający z odliczeń w ramach opisywanej ulgi podatkowej bardzo często wzywani są do urzędów skarbowych w celu okazania dokumentów potwierdzających okoliczności korzystania z usług przewodnika”. 
Rzeczywiście, urzędy te nie zawsze poprzestają na oświadczeniu podatnika, że ponosił wydatki, które sobie odliczył, lecz niejednokrotnie domagają się podania personaliów przewodników, których niewidomy podatnik nie chciałby ujawniać, by nie przysparzać tym osobom kłopotów z fiskusem, a siebie pozbawiać w przyszłości ich życzliwej pomocy. W związku z powyższym PZN prosi Rzecznika Praw Obywatelskich, żeby wyjaśnił, co w takim razie niewidomi mają czynić, bo wprawdzie Zarząd Główny posiada trzy interpretacje Ministerstwa Finansów na ten temat pochodzące z lat 2003, 2005 i 2007, jednak wszystkie one są, jak podają autorzy pisma, „zawężające, niejasne i niejednoznaczne”.
	Z jednej strony wypada się cieszyć, że władze Związku podejmują działania mające na celu wyjaśnienie, w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, zasad korzystania z powyższej ulgi, z drugiej strony – są to raczej działania pozorne polegające na „odbiciu piłeczki” w kierunku naczelnych organów państwowych, od których nie należy spodziewać się wyjaśnień innych od tych, które już trzykrotnie uzyskano. 
Problemu nie rozwiąże zwracanie się do Pana Rzecznika, by ten wstawił się za niewidomymi i załatwił, by urzędy skarbowe, delikatnie mówiąc, przestały się ich czepiać, zawierzając nieskazitelnej uczciwości, właściwej naszej grupie społecznej. Problem można złagodzić poprzez rzetelną edukację niewidomych w przedmiocie zgodnego z przepisami prawa korzystania z ulg podatkowych. Edukację tę PZN powinien prowadzić już na szczeblu podstawowym swych struktur, ponieważ to właśnie tam, w kołach terenowych, powstaje najwięcej nieporozumień, dezinformacji i „mieszania w głowach” członków Związku, którzy legitymując się, w myśl statutu, orzeczeniami odpowiednimi dla I i II grupy inwalidztwa wzroku, są tym samym uznani przez ustawę za niewidomych uprawnionych do ulg rehabilitacyjnych.
	Ulgi te można ogólnie podzielić na limitowane i nielimitowane, wymagające udokumentowania poniesionych wydatków albo niewymagające takiego udokumentowania, można też podzielić je na łatwe i trudne. Te drugie, zwłaszcza, wymagają gruntownej analizy i rzetelnej interpretacji, nawet jeśli uważamy, że jest ona krzywdząca, zgodnie z sentencją: dura lex, sed lex, czyli: twarde prawo, ale prawo. 
Czy można jednak spodziewać się, że naczelne władze PZN zainicjują akcję edukacyjną wśród swoich członków, skoro same błędnie interpretują przepis dotyczący wspomnianej ulgi, a każdą kolejną interpretację Ministerstwa Finansów nie odpowiadającą oczekiwaniom nazywać będą „niejasną i zawężającą”? W takim razie może lepiej, żeby tej edukacji nie było, jeśli władze związkowe w swoim piśmie podają taką oto wykładnię przepisu na temat kosztów przewodnika:
„(...) intencją ustawodawcy było zarówno zrekompensowanie kosztów związanych z korzystaniem przez osoby niewidome z pomocy przewodników jak i maksymalne ułatwienie związane z ich odliczaniem poprzez zryczałtowanie ulgi i odstąpienie od dokumentowania wydatków” .
Takie właśnie rozumienie przedmiotowej ulgi, traktowanej przez niewidomych podatników jako „ryczałt” podlegający odliczeniu od podstawy opodatkowania, z racji bycia osobą niewidomą, legło u podstaw sporów z urzędami skarbowymi, które kończyły się negatywnymi dla podatników orzeczeniami wydanymi przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny. Ulga na przewodnika pomniejszająca podstawę opodatkowania, to, zgodnie z treścią ustawy podatkowej, wydatki ponoszone na opłacenie przewodników osób niewidomych I i II grupy inwalidzkiej, do wysokości 2 280 zł rocznie, a nie kwota 2 280 zł, którą w formie ryczałtu mogą sobie odliczyć osoby zatrudniające przewodników! Chodzi więc o faktycznie a nie teoretycznie ponoszone wydatki. Ponieważ wydatków tych nie musimy udokumentować, urząd skarbowy prowadzący postępowanie wyjaśniające, stara się ustalić okoliczności uwierzytelniające ich poniesienie w kwocie podanej przez podatnika.
Warto w tej sprawie zapoznać się z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5-06-2008 roku, sygn. akt I SA/Gd 996/07. Uzasadnienie wyroku odpowiada praktycznie na wszystkie pytania i wątpliwości, jakie można mieć w związku z powyższą ulgą, a dodatkowo interesujące jest to, że Sąd działając za każdym razem zgodnie z prawem, raz stanął po stronie podatnika, to znów po stronie Izby skarbowej. Oto opis sprawy:
Podatnik F.F. będący osobą niewidomą o znacznym stopniu niepełnosprawności, złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z korektą zeznania, w związku z poniesieniem wydatków na cele rehabilitacyjne dla osób niewidomych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku uznawszy, że brak jest podstaw do uwzględnienia odliczenia od dochodu wydatków na opłacenie przewodników osoby niewidomej, ponieważ podatnik przesłuchany na tę okoliczność nie podał nazwisk osób będących przewodnikami. Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jego ocenie przedmiotowe odliczenie nie przysługuje każdej osobie niewidomej, a jedynie takiej, która faktycznie poniosła wydatki na opłacenie przewodnika. Organ odwoławczy wywiódł, że ciężar wykazania zasadności korzystania z tego rodzaju odliczenia ciąży na podatniku, a ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika żadna, konkretna informacja potwierdzająca wiarygodność korzystania przez podatnika z pomocy przewodników i opłacenia świadczonych przez nich usług.
	Wyrokiem z dnia 7 listopada 2006 r. sygn. akt ISA/Gd 322/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i zakwestionował przyjęty przez organy podatkowe pogląd, iż ciężar dowodu w tym postępowaniu podatkowym spoczywa na podatniku. Sąd uznał za błędne stanowisko organów podatkowych obu instancji, które uzależniały możliwość skorzystania z przedmiotowej ulgi od wskazania osób – przewodników, skoro z wyjaśnień skarżącego wynikało, że były to przypadkowo napotkane osoby. Sąd podkreślił, że F.F. nie miał obowiązku, ani podstaw prawnych do ustalania tożsamości tych osób. 
Sąd odesłał sprawę do ponownego rozpoznania, zalecając organom podatkowym ustalenie rzeczywiście poniesionych wydatków na przewodników w oparciu o inne dowody przewidziane w Ordynacji Podatkowej, np. przesłuchania osób bliskich podatnika lub sąsiadów, na temat okoliczności, w których skarżący wymagał korzystania z pomocy osób trzecich (przewodników) i na ile faktycznie z tej pomocy korzystał. Sąd wskazał, że dopiero wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego będzie stanowiło podstawę zastosowania lub odmowy zastosowania wspomnianej ulgi.
Podczas ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wezwano na świadków sąsiadów F.F., którzy stwierdzili, iż nie widzieli, żeby korzystał on z pomocy przewodników. Sam podatnik odmówił składania jakichkolwiek dalszych wyjaśnień i dowodów, opierając się na wyroku Sądu, stwierdzającym, że ciężar postępowania dowodowego ciąży nie na nim, lecz na organie podatkowym.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Izba Skarbowa podtrzymała decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, podając w uzasadnieniu, że prawidłowa wykładnia art. 26 ust. 7c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych winna prowadzić do stwierdzenia, że dla skorzystania z ulgi nie jest konieczne posiadanie dowodów stwierdzających poniesienie wydatków na przewodnika, jednak ulga ta przysługuje wyłącznie osobie, która faktycznie te wydatki poniosła. Stwierdzić to można za pomocą innych niż faktury czy rachunki dowodów, takich jak przesłuchanie świadków czy strony, za jej zgodą. F.F. odmówił złożenia wyjaśnień, a przesłuchanie innych świadków nie dało podstaw do stwierdzenia, że korzystał z pomocy osób trzecich. 
F.F. złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając błędne prowadzenie postępowania dowodowego. Skarżący wskazał, że w sprawie przesłuchano jedynie troje sąsiadów, z którymi nie łączą go żadne bliższe stosunki i którzy widywali go jedynie w pobliżu miejsca zamieszkania. Stwierdził, że jego samodzielne poruszanie się w mieszkaniu i po najbliższej okolicy nie daje organom podatkowym podstaw do wyciągania wniosku, że nie korzysta z pomocy osób trzecich.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy wyczerpał inicjatywę dowodową w granicach zakreślonych przez Sąd. Przeprowadził dowody, które Sąd uznał za celowe i mogące przyczynić się do wyjaśnienia spornej kwestii – mianowicie faktycznego ponoszenia wydatków na przewodników. Wobec braku innych środków dowodowych, wzmiankowana okoliczność słusznie została oceniona przez organ podatkowy jako nieudowodniona. Podatnik powoływał się na wyjątkowość przepisu, który zwalniał go od obowiązku dokumentowania wydatków na przewodników. Godzi się jednak wyjaśnić, że powoływany przepis nie zwalnia od udowodnienia okoliczności tych wydatków, a jedynie łagodzi rygory dowodowe, tzn. zezwala na dowiedzenie tych okoliczności innymi niż dokumenty dowodami.
Sąd, podobnie jak organ odwoławczy, zajął stanowisko, że postępowanie dowodowe (w tym również zeznania świadków) wzmiankowanej okoliczności nie potwierdziło. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika.
Zreasumujmy! Uzależnianie przez urzędy skarbowe uznania prawa do ulgi na przewodnika od wyjawienia personaliów osób, na rzecz których niewidomy ponosił wydatki – jest nieuzasadnione, gdyż w postępowaniu wyjaśniającym istnieją jeszcze inne środki dowodowe, takie jak: zeznania świadków, przesłuchanie podatnika, lub inne dokumenty, które choć nie dowodzą wysokości poniesionych wydatków, pozwalają na uwiarygodnienie ich poniesienia. Jakie to mogą być dokumenty? Np. rachunki za pobyt na wczasach, paragony za korzystanie z taksówek, bilety do teatru, rachunki z restauracji czy paragony z hipermarketów, do których udawaliśmy się w towarzystwie przewodnika pomagającego nam w robieniu zakupów. Urząd Skarbowy będzie chciał poznać sytuacje i okoliczności, w których korzystaliśmy z pomocy przewodnika i ponosiliśmy wydatki, które odliczyliśmy w załączniku PIT-O do zeznania podatkowego. Nasz kolega z Gdańska o inicjałach F.F. był człowiekiem nie w ciemię bitym, wiedział, gdzie i jak dochodzić swoich praw, a jednak poległ, gdyż wyszedł z błędnego założenia, że nieważne są rzeczywiste wydatki na przewodnika i okoliczności ich poniesienia, ale sam fakt, że jako niewidomy mógł je ponosić. Ponadto błędnie uznał, że zwolnienie z udokumentowania wydatków jest równoznaczne ze zwolnieniem od udzielania wyjaśnień na ich temat.
Wracając do wymienionego na wstępie pisma ZG PZN, to zostało ono wysłane pocztą elektroniczną do wiadomości Okręgów, a stamtąd do zarządów kół terenowych. Dalej trafiło zapewne do wiadomości szeregowych członków, przychodzących, jak zwykle z początkiem roku, do siedziby kół w celu opłacenia składek. 
Zabiegi czynione w celu zmiany niekorzystnego przepisu lub wyrażające niezadowolenie z jego stosowania, same w sobie nie powodują, że przepis przestaje obowiązywać. Niestety, nie dla wszystkich jest to oczywiste, u niejednego członka Związku treść pisma wytworzy mylne przeświadczenie, że w tej sprawie zaistniała jakaś nowa, korzystna dla nas sytuacja. Tymczasem nic się nie zmieniło, na dodatek pismo podaje błędną wykładnię przepisu oraz krytykuje istniejący stan prawny, a nie podaje wiedzy wynikającej choćby z orzecznictwa sądowego. 
Można się więc spodziewać, że w bieżącym roku w bojach z urzędami skarbowymi polegnie kilkoro kolejnych naszych koleżanek i kolegów traktujących ulgę na przewodnika jako ryczałt należny im z racji posiadanej niepełnosprawności.

powrót do spisu treści

7. Tadeusz Majewski – Poradnik dla osób niewidomych i słabowidzących poszukujących pracy

Część trzecia: jak zostać przyjętym do pracy?

W ustroju politycznym, w którym konstytucyjne prawo do pracy traktowano jako obywatelski i patriotyczny obowiązek, do uzyskania zatrudnienia wystarczało pisemne podanie z dołączonym świadectwem szkolnym stwierdzającym posiadane kwalifikacje. Obecnie staranie się o pracę jest umiejętnością, a nawet sztuką, w której na sukces mogą liczyć ludzie, którzy niezależnie od kwalifikacji zawodowych, są najbardziej w tej sztuce biegli. Ostateczne powodzenie może zależeć od dwóch czynników:

1/ przygotowania się do rozmowy kwalifikacyjnej i jej przebiegu,
2/ przygotowania potrzebnych dokumentów.

Dokumentami zajmiemy się później, a niniejszy odcinek poświęcimy w całości rozmowie kwalifikacyjnej, jednemu z najważniejszych etapów na drodze prowadzącej do zdobycia zatrudnienia.

Jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej?

Dobre przygotowanie polega na rozpoznaniu i zastosowaniu wszelkich posiadanych atutów, które mogą zaważyć na pozytywnym przebiegu rozmowy. Nie jest to czas na improwizację, lecz ważna rozgrywka, w której nie wolno zaniedbać żadnego szczegółu, począwszy od wyglądu zewnętrznego i zachowania, skończywszy na wartości merytorycznej tego, co będziesz chciał o sobie powiedzieć. 

Przygotowanie emocjonalne

Otrzymanie zaproszenia na rozmowę kwalifikacyjną od pracodawcy może nieraz dostarczyć sprzecznych emocji. Z jednej strony cieszysz się, że nadarza się okazja na uzyskanie pracy, a z drugiej – pojawiają się wątpliwości, lęk i rozterki.
	Perspektywa spotkania i bezpośredniej rozmowy z pracodawcą jest z pewnością stresująca. Będziesz się zastanawiał, na jakiego pracodawcę trafisz: czy będzie głównie zwracał uwagę na Twoją niepełnosprawność, czy też na kwalifikacje i motywację do pracy? Czy dobrze wypadniesz podczas spotkania, czy zachowasz dobrą orientację w nowej przestrzeni, czy w odpowiednim momencie wyciągniesz rękę na przywitanie, niczego nie potrącisz itp.? Obawy te mogą być częściowo uzasadnione, nie możesz jednak pozwolić, by stres Cię sparaliżował!
R. Rabby i D. Croft podają następujące sposoby zmniejszenia oddziaływania stresu:
-	Przede wszystkim musisz wiedzieć, kim jesteś i czego chcesz. Jeśli wiesz,
jakiej pracy poszukujesz i jesteś przekonany, że potrafisz ją dobrze wykonywać, a Twoja niepełnosprawność wzrokowa nie stanowi istotnej przeszkody w tym względzie, wówczas nie masz się czego obawiać. Z pewnością potrafisz przekonać osobę siedzącą naprzeciw Ciebie, że jesteś odpowiednim kandydatem na stanowisko, które pragnie obsadzić.
-	Traktuj pozytywny wynik rozmowy jako coś, co ma przynieść korzyść obu stronom. Ty poszukujesz pracy, a pracodawca odpowiedniego pracownika. Nie przychodzisz „żebrać o posadę", lecz z ofertą pomocy w rozwiązaniu problemów firmy i realizacji jej celów.
-	Powinieneś uświadomić sobie, że nie tylko pracodawca ma prawo mieć wątpliwości przed podjęciem decyzji. Ty również w toku rozmowy możesz się zastanawiać, czy nadal masz ochotę pracować w tej firmie, czy odpowiadają Ci przedstawione warunki pracy i wynagrodzenie. Może to nie pracodawca zrezygnuje z Ciebie tylko będzie na odwrót?
Takie podejście do rozmowy kwalifikacyjnej może złagodzić tremę i sprawić, że poczujesz się pewniej. Nie wszystkie osoby przeprowadzające rozmowę kwalifikacyjną, nawet dyrektorzy, posiadają umiejętność jej prowadzenia. Jest to dla Ciebie szansa na przejęcie inicjatywy i pokierowanie rozmową w korzystny dla siebie sposób poprzez skupienie się na usuwaniu wątpliwości, jakie pracodawca mógłby mieć w stosunku do Twojej osoby. Ważne jest też,
abyś nie przechowywał w pamięci negatywnych emocji wywołanych niepowodzeniem poprzednich rozmów.

Przygotowanie intelektualne

Polega ono na opracowaniu prezentacji swojej osoby, kwalifikacji, doświadczenia, posiadanych umiejętności zawodowych, na przygotowaniu odpowiedzi na spodziewane pytania oraz zestawu pytań, które sam chciałbyś zadać swemu przyszłemu pracodawcy. Te ostatnie możesz mieć ze sobą w formie notatek sporządzonych w dostępny dla siebie sposób – w brajlu, powiększonym drukiem czy nagranych na dyktafonie. Zrobi to dobre wrażenie na rozmówcy, pokaże, że poważnie przygotowałeś się do spotkania, będzie też okazją do zademonstrowania umiejętności radzenia sobie z pisaniem i czytaniem. 
Twoja prezentacja powinna być krótka, od trzech do pięciu minut. Powinieneś w niej pokazać: kim jesteś, jakie masz kwalifikacje i umiejętności zawodowe, jak się poruszasz w przestrzeni, jak sporządzasz notatki, z jakiego sprzętu technicznego korzystasz, czy posiadasz znajomość obsługi komputera, języków obcych itp. oraz jakiej pracy poszukujesz. Nagraj swoją wypowiedź i sprawdź, czy Ci się podoba. Możesz zawczasu dokonać poprawek i udoskonaleń, pamiętaj jednak, aby to co mówisz, odpowiadało prawdzie. Można 
się chwalić, ale z umiarem. Zbytnia chełpliwość nie robi dobrego wrażenia!
	Błędem jest także niedocenianie swoich możliwości, a zwłaszcza podkreślanie, że niepełnosprawność wzrokowa uniemożliwia Ci „rozwinięcie skrzydeł” i wykonywanie pracy na poziomie, na jaki normalnie byłoby Cię stać. Unikaj obu tych skrajności!
	Na liście pytań, które chciałbyś zadać pracodawcy, powinny się znaleźć takie sprawy jak:
-	twój zakres obowiązków zawodowych,
-	możliwość przystosowania stanowiska pracy do Twoich potrzeb w tym
zakup potrzebnego sprzętu, oprogramowania komputerowego itp.,
-	warunki pracy i płacy, 
-	możliwość korzystania z uprawnień przysługujących niepełnosprawnym pracownikom.

W zależności od konkretnej sytuacji, pytań takich może być więcej.
W czasie dzielącym Cię od spotkania postaraj się uzyskać jak najwięcej informacji o firmie (instytucji), do której się udajesz. Będziesz mógł w swojej wypowiedzi wykorzystać je i wskazać, że Twoje kwalifikacje mogą być bardzo przydatne. Wiedza o przedmiocie działalności firmy pozwoli Ci na powiedzenie czegoś pozytywnego o niej. Często zdarza się, że pracodawca sam pyta na wstępie rozmowy, co wiesz o jego firmie. Przyznanie się, że nigdy wcześniej o niej nie słyszałeś, nie wzbudzi sympatii właściciela firmy, dla którego jest ona z reguły największym, życiowym osiągnięciem.

Twój wygląd zewnętrzny, czyli „jak cię widzą, tak cię piszą”

Dbałość o wygląd zewnętrzny dowodzi nie tylko szacunku do samego siebie, ale także do osób, z którymi się spotykamy. Nieodpowiedni, niedbały strój czy wygląd mogą świadczyć o konfliktowym charakterze, nie liczeniu się z opinią otoczenia, niekiedy charakterystycznym dla silnej osobowości, jednak z reguły kojarzony jest z nihilizmem i brakiem kultury. W przypadku osoby niewidomej lub słabowidzącej może to świadczyć o niedostatecznej rehabilitacji w zakresie czynności samoobsługi. Przeciwnie – dbałość o szczegóły wyglądu uchodzi za oznakę dobrego zrehabilitowania i gotowości do podejmowania współpracy. Wygląd zewnętrzny pracownika i kandydata do pracy ma duże znaczenie dla pracodawcy. Badania przeprowadzone w USA wykazały, że nieodpowiedni wygląd był przyczyną aż 80 proc. niepowodzeń na etapie rozmowy kwalifikacyjnej. 
Mówiąc o wyglądzie zewnętrznym, mam na myśli: ubiór, fryzurę, higienę osobistą i sposób zachowania, a więc rzeczy, na które każdy z nas ma wpływ. Natura nie wszystkich obdarzyła urodą, zgrabną figurą czy wysportowaną sylwetką, niestety te elementy niekiedy mogą również mieć znaczenie. Przed ważnym spotkaniem zastanów się więc, czy możesz coś poprawić w swoim wyglądzie, np. zmienić uczesanie czy zrzucić kilka zbędnych kilogramów. Oto kilka ogólnych zaleceń dotyczących dobrego wyglądu podczas rozmowy kwalifikacyjnej:

1/ Ubierz się elegancko, ale skromnie, tak jak na oficjalne spotkanie z udziałem osób, którym należy się szacunek. Absolutnie nie do przyjęcia są dżinsy, adidasy lub sportowa koszulka, nawet wówczas gdy starasz się o pracę w charakterze pracownika fizycznego.

2/ Unikaj krzykliwych kolorów i żurnalowych kreacji. Masz zrobić dobre wrażenie, a nie olśnić czy onieśmielić swego pracodawcę. Części Twojego ubioru powinny harmonizować kolorystycznie ze sobą. Skorzystaj z porady żony lub widzącej koleżanki.

3/ Twoje ubranie musi być w nienagannym stanie, czyste, wyprasowane, a buty starannie wyczyszczone.

4/ Nie przesadzaj z dodatkami, np. z biżuterią czy perfumami. Jeśli jesteś osobą całkowicie niewidomą, ubierz ciemne okulary. Twoja twarz zyska na wyglądzie, a niewidzące oczy nie będą przyciągać uwagi. Pracodawca i tak wie, że nie widzisz, nie ma więc potrzeby dodatkowo epatować go swym kalectwem. To trochę tak, jakby nie mając ręki bezustannie podtykać komuś pod nos obnażony kikut.

5/ Włosy powinny być czyste, uczesane, ale bez ekstrawagancji. Rozmowa z przyszłym pracodawcą to nie randka!

6/ Pamiętaj o higienie. Szczególną uwagę zwróć na swoje ręce i paznokcie!

7/ Zdecydowanie musisz unikać zachowań występujących często u osób niewidomych, czyli tzw. blindyzmów, jak: zbyt sztywne chodzenie, kręcenie się na krześle, trzymanie nisko opuszczonej głowy, garbienie pleców, kiwanie się, wkładanie palców do oczu, bębnienie o blat stołu itp. Podczas mówienia zawsze kieruj twarz w stronę swego rozmówcy. Nie siedź nieruchomo jak posąg, z rękoma na kolanach, unikaj też nadmiernej gestykulacji. Możesz spytać domowników lub widzących kolegów, czy w Twoim zachowaniu lub wyglądzie jest coś, co ich denerwuje lub rozprasza.

Udajemy się na rozmowę kwalifikacyjną

Najlepiej przybyć samemu, posługując się laską albo z psem przewodnikiem. Zrobi to na pracodawcy dobre wrażenie. Może to być dla Ciebie niełatwe zadanie, zwłaszcza jeśli masz się znaleźć w zupełnie nieznanym miejscu. Możesz zrobić sobie zawczasu próbną wyprawę do siedziby firmy, w czasie której poznasz jej lokalizację. Wejdź do środka i zapoznaj się z planem budynku, rozmieszczeniem biur i pokoi, do których będziesz chciał trafić. W czasie próbnej wyprawy możesz oczywiście skorzystać z pomocy kogoś z rodziny lub przyjaciół.
	Na rozmowę nie przychodź z opiekunem, zwłaszcza ze współmałżonkiem lub rodzicem! Znamienne są przykłady nadopiekuńczych rodziców, którzy -kierując się troską o niepełnosprawne dziecko, nie zauważają, że zdążyło ono w międzyczasie dorosnąć i skończyć szkołę. Udają się potem wraz z nim do przyszłego miejsca pracy, egzaminują pracodawcę i niweczą szansę swej latorośli na podjęcie pracy i normalne, samodzielne życie. Przy wejściu zawsze możesz poprosić kogoś o pomoc w dostaniu się do właściwego biura, gdzie jesteś umówiony, wyjaśniając, że masz kłopoty ze wzrokiem. Powiedz, jak pomoc ta powinna wyglądać, np. „Pójdę za panem (panią)” lub: ”Czy mogę pana (panią) wziąć pod rękę?”. To lepsze, niż wałęsanie się od drzwi do drzwi. Jeśli przybyłeś w towarzystwie przewodnika, osoba ta bezwzględnie powinna zaczekać na korytarzu i nie przekraczać progu sekretariatu!

Sztuka poprawnego zachowania

	Niniejszy tekst nie jest podręcznikiem savoir vivre i nie nauczy Cię wszystkich reguł właściwego zachowania w relacjach z ludźmi, jeśli reguł tych nie wyniosłeś z domu i ze szkoły. W każdym społeczeństwie nie brak ludzi pozbawionych wiedzy o elementarnych zasadach kultury, nie brak ich także u nas. Ludzie tacy najczęściej wykonują nieskomplikowane zawody, nie wymagające wysokich kwalifikacji, a podczas przyjmowania do pracy zwykle kierowani są wprost do pracownika działu kadr, bez potrzeby prowadzenia rozmów z dyrektorem lub właścicielem firmy. Zawarte w tym tekście porady adresowane są jednak do osób mających wyższe aspiracje zawodowe, a więc takich osób, które podczas starań o pracę muszą liczyć się z koniecznością odbycia rozmowy kwalifikacyjnej. Wskazówki dotyczą najbardziej typowych sytuacji towarzyszących przyjęciu do pracy, mimo to mam nadzieję, że ustrzegą Czytelnika przed najczęściej popełnianymi gafami.
Pierwsza zasada: nie spóźniaj się na rozmowę! Tutaj nie obowiązuje kwadrans akademicki, lepiej więc przyjść pięć minut wcześniej niż pięć minut po czasie. Jeśli przewidujesz, że spóźnisz się z przyczyn niezależnych od siebie, 
zadzwoń i uprzedź o tym, jednocześnie podając powody spóźnienia. Dostawszy się na miejsce, zapewne będziesz poproszony, abyś usiadł. Jeśli nie jesteś pewny, gdzie znajduje się krzesło, uprzejmie poproś o jego wskazanie, wyjaśniając, że masz kłopoty ze wzrokiem. Po natrafieniu na oparcie, dyskretnie sprawdź, czy jest ustawione we właściwym kierunku. W porze jesienno-zimowej zaistnieje konieczność zdjęcia okrycia. Jeśli masz trudności ze znalezieniem wieszaka, postępuj jak wyżej. Skoro kwestia Twoich problemów wzrokowych zostanie raz wyjaśniona, nie będziesz musiał o nic więcej prosić, gdyż sekretarka lub inny pracownik odpowiednio zajmą się Tobą. W przypadku, 
gdy trafiłeś do sekretariatu i musisz trochę poczekać, siedź spokojnie bez okazywania zniecierpliwienia. Nie proś o pozwolenie na zapalenie papierosa, nie zaczynaj pierwszy rozmowy z sekretarką, gdyż może być w tym momencie zajęta. Jeśli sama rozpocznie lub zorientujesz się, że się nudzi, możesz delikatnie zainicjować luźną rozmowę na neutralny temat, np. o pogodzie, 
bacznie obserwując jej reakcje. Nie wypytuj o stosunki panujące w firmie, zarobki ani o to, w jakim humorze jest dzisiaj szef.
	Gdy zorientujesz się, że drzwi się otworzyły i wyszła właściwa osoba, natychmiast wstań i bądź gotów do powitania. W razie potrzeby poproś wcześniej sekretarkę o pomoc w dostaniu się do gabinetu i znalezieniu zaproponowanego miejsca, gdzie usiądziesz.

(dokończenie w następnym numerze)

powrót do spisu treści

8. ROZMAITOŚCI
1/ Kącik bibliofila

w opracowaniu Doroty Czajki

Znajdą tu Państwo recenzje książek mówionych dostępnych w Bibliotece Centralnej PZN. Posiadacze komputerów, po uprzednim zapisaniu się do Biblioteki, mogą je pobierać za pośrednictwem Internetu, bez potrzeby wychodzenia z domu. Książki te, pobierane w ramach tzw. „serwisu on-line”, mogą mieć format zaszyfrowany, nadający się do odtwarzania na Czytaku albo format DAISY (mp3), nadający się do odtwarzania w każdym komputerze lub przenośnym odtwarzaczu mp3, jak też na Czytaku.

Marcin Szczygielski – „Wiosna PL-BOYA” oraz „Nasturcje i ćwoki”

Lubię czytać powieści współczesne, które dzieją się tu i teraz, to znaczy w ostatnich latach i w Polsce. Na rynku jest mnóstwo literatury tego typu, toteż wyboru dokonujemy często na „chybił trafił”. O Marcinie Szczygielskim wiedziałam dotąd niewiele i zostałam mile zaskoczona.
Nie jest to literatura zbyt wysokich lotów, ale znakomicie nadaje się na relaksujące poczytanie w wolnym czasie.
Pierwsza z powieści, „Wiosna PL-BOYA", jest częścią cyklu opowieści o redakcji fikcyjnego magazynu dla panów o nazwie „PL-BOY". Autor jest dziennikarzem, znającym od podszewki warunki pracy i atmosferę panującą w tego typu zespole. Jest bystrym obserwatorem potrafiącym trafnie nakreślić ludzkie typy, ukazując je w nieco krzywym zwierciadle, w taki sposób, że budzą naszą sympatię, a czasem wręcz bawią do łez.
Intryga w tej książce polegająca na przypadkowym, wspólnym zamieszkaniu głównego bohatera z dziewczyną, z którą pozostawał w służbowej zależności, stworzyła wiele śmiesznych sytuacji, problemów i zawirowań wpływających na życie głównych bohaterów. Opowieść pisana jest w pierwszej osobie, można więc podejrzewać, że kryje w sobie wątki autobiograficzne.
Drugą, podobnie zabawną i pełną humoru powieścią są „Nasturcje i ćwoki”. Nasturcje to dwie przyjaciółki jeszcze z przedszkola – Zosia i Agnieszka, które po studiach przyjechały do Warszawy, aby szukać swojego miejsca w życiu. Obie pracują jako specjalistki od mody w ekskluzywnym magazynie dla pań „Stylle”. Praca interesująca, zarobki niezłe, ale w życiu osobistym zupełnie im się nie układa. Obie panienki wplątują się w przeróżne, dziwne układy męsko-damskie, ale trafiają na samych „ćwoków”. Jedyny, zdawałoby się, idealny facet na całe życie, w końcu okazuje się drobnym oszustem dodatkowo zamieszanym w aferę narkotykową.
Sylwetki młodych kobiet i ich wzajemne relacje zostały opisane z ciepłą pobłażliwością, z ironią, lecz bez ośmieszania.
Kto lubi pośmiać się przy lekturze, a jednocześnie troszeczkę się zadumać nad skomplikowaną naturą ludzkich poczynań, ten powinien być usatysfakcjonowany.

powrót do spisu treści

2/ Porady komputerowe 
w opracowaniu Janusza Rutkiewicza

REALIZUJEMY WNIOSEK W PROGRAMIE „KOMPUTER DLA HOMERA”

	W poprzednim odcinku pisałem o wypełnianiu formularza wniosku i podstawowej, choć obcej dla nas terminologii, na jaką możemy w nim natrafić.
Wniosek został zatem wypełniony i złożony w oddziale PFRON. Nareszcie otrzymujemy pozytywną decyzję o przyznaniu dofinansowania i zbliża się dzień podpisania umowy. Teraz musimy zdecydować, gdzie ulokować nasze zamówienie. Można to zrobić w dowolnej firmie, sklepie lub w firmie tyfloinformatycznej. Niejednokrotnie słyszy się głosy, że firmy tyfloinformatyczne zawyżają ceny, że bardziej opłaca się złożyć zamówienie w sklepie komputerowym. Warto się nad tym zastanowić.
	Załóżmy, że we wniosku mamy zaakceptowane przez PFRON następujące pozycje: sprzęt podstawowy w postaci komputera z oprogramowaniem systemowym, skaner (od dwóch lat również jest traktowany jako sprzęt podstawowy), drukarkę, Pakiet Office i pomocnicze akcesoria (głośniki, listwę zasilającą itp.).
Kolej na pozycje sprzętu specjalistycznego, tj. program powiększający i udźwiękawiający do komputera, a także do telefonu komórkowego, dyktafon cyfrowy, monitor powyżej 20 cali itp. 
W sklepie komputerowym sprzęt podstawowy i monitor dostaniemy „od ręki”, natomiast oprogramowanie specjalistyczne w postaci screenreadera sklep musi zakupić od dystrybutora.
	W sklepie musimy dokładnie wiedzieć, czego chcemy, gdyż sprzedawca nie znający specyficznych oczekiwań klientów z dysfunkcją wzroku nie będzie umiał niczego nam doradzić, nie będzie umiał skonfigurować sprzętu tak, by działał we współpracy z urządzeniami brajlowskimi. Jest to więc sprzedaż na zasadzie: „chcesz, bierz!”, a dalsze jej konsekwencje ponosi klient, który odczuwa dyskomfort wskutek pracy z urządzeniami, na temat których miał inne wyobrażenie. Zakupiony sprzęt i oprogramowanie, choć sprawne, nie są dostosowane do jego potrzeb, niekompatybilne albo oferujące funkcje, których użytkownik z daną dysfunkcją wzroku nie jest w stanie wykorzystać.
	Kupując swój zestaw w firmie tyfloinformatycznej, możemy nieraz zauważyć, że ceny niektórych komponentów są nieco wyższe niż w niejednym sklepie. Z drugiej strony mamy większe prawdopodobieństwo, że zestaw został skonfigurowany optymalnie, nie będzie się „zawieszał”, że został dobrany do naszych indywidualnych potrzeb i możliwości wzrokowych, inaczej dla osoby niewidomej, inaczej dla słabowidzącej. 
	Między złożeniem wniosku a jego realizacją jest dość czasu na zastanowienie się, zapoznanie z ofertami różnych sklepów i firm. Wiele mogą pomóc konsultacje z osobami korzystającymi z określonego sprzętu i oprogramowania. Poproś je, by pozwoliły Ci obejrzeć ich narzędzia i sprawdzić, czy byłyby odpowiednie dla Ciebie. Nie zaniedbuj prezentacji firm tyfloinformatycznych organizowanych w siedzibach Okręgów PZN lub innych miejscach, gdzie będziesz miał okazję do zadawania pytań i wyjaśnienia wątpliwości. Dokonaj zakupu w sposób świadomy i przemyślany! 	

powrót do spisu treści

3/ „Teatr bez barier” – pomysł nagrodzony w pierwszej edycji programu Akademia Orange

Celem programu Akademia Orange jest promocja nowoczesnej edukacji dzieci i młodzieży poprzez wspieranie nowatorskich działań organizacji pozarządowych, placówek oświatowych i instytucji kultury (teatry, galerie, muzea, biblioteki itp.). Tematem przewodnim pierwszej edycji jest nowoczesna edukacja kulturalna, ponieważ Fundacja Orange wierzy, że kultura łączy ludzi, rozwija kreatywność, poszerza horyzonty oraz uczy otwartości na innych. Projekty nagrodzone w I edycji odzwierciedlają te idee – integrują dzieci niepełnosprawne z ich zdrowymi rówieśnikami poprzez wspólne zajęcia teatralne, zachęcają wnuki do twórczego spędzania czasu z dziadkami i poznawania z ich wsparciem dziedzictwa kulturowego czy też pokazują, że nowe media mogą pomóc w przełamywaniu barier społecznych. 
Do I edycji programu zgłoszono 621 projektów. Oceniała je Kapituła Akademii Orange, w której pracach brały udział uznane autorytety świata edukacji, nowych technologii, kultury i mediów: prof. dr hab. Barbara Fatyga – antropolog kultury, prof. dr hab. Kazimierz Zbigniew Kwieciński – socjolog edukacji młodzieży, Jacek Michałowski – psycholog, Edwin Bendyk – dziennikarz, specjalista od nowych technologii, dr Aleksander Tarkowski – socjolog, koordynator projektu Creative Commons Polska. 
Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku w partnerstwie z Fundacją Audiodeskrypcja rozpoczynają realizację projektu „Teatr bez barier”. Projekt został dofinansowany w ramach programu Akademia Orange i będzie realizowany od lutego do kwietnia 2010 roku. 
Bezpośrednimi adresatami projektu są dzieci niewidome i słabowidzące z terenu powiatu białostockiego. Celem głównym projektu jest wyeliminowanie barier, które utrudniają dzieciom niewidomym i słabowidzącym dostęp do placówek edukacyjno-kulturalnych oferujących zajęcia teatralne. Obecnie dzieci z niepełnosprawnością wzroku mają utrudniony lub zupełnie niemożliwy dostęp do spektakli i zajęć teatralnych. Cel główny ma być osiągnięty między innymi poprzez uczestnictwo pracowników placówek edukacyjno-kulturalnych realizujących działania teatralne, w wykładzie na temat audiodeskrypcji, spektaklu teatralnym z audiodeskrypcją oraz w warsztatach teatralnych z udziałem dzieci z niepełnosprawnością wzroku. Podczas wykładu Pracownicy tych placówek zostaną zapoznani z tematem praktycznego wykorzystania audiodeskrypcji, dzięki której osoby niewidome i słabowidzące uzyskują dostęp do treści wizualnych między innymi utworów scenicznych. Prezentacja spektaklu z audiodeskrypcją ma ukazać: po pierwsze, iż udostępnianie teatru dzieciom z niepełnosprawnością wzroku jest możliwe, a po drugie ma rozbudzić świadomość, iż dzieci niewidome i słabowidzące mogą na równi z pełnosprawnymi rówieśnikami uczestniczyć w wydarzeniach widowiskowych. 
Dzieci z niepełnosprawnością wzroku uzyskają szansę uczestnictwa w dostępnych – przyjaznych im zajęciach teatralnych, w których będą brały udział wraz z dziećmi widzącymi. Poprzez wspólne działania teatralne i warsztatowe takie jak praca głosem, animacja lalką lub przedmiotem, tworzenie maski teatralnej lub lalki, dzieci będą mogły poznać kulisy pracy w teatrze. 
Wszystkie działania podejmowane w ramach projektu mają przyczynić się przede wszystkim do podniesienia zakresu wiedzy w dziedzinie pracy scenicznej z dzieckiem niewidomym lub słabowidzącym, a w efekcie końcowym umożliwić pracownikom placówek edukacyjno-kulturalnych realizację zajęć scenicznych z udziałem dzieci z problemami wzrokowymi.
Wykład i spektakl odbędzie się 9 kwietnia zaś warsztaty teatralne 10 i 11 kwietnia 2010r. 
W czasie realizacji projektu powstaną materiały dydaktyczne, które po jego zakończeniu zostaną udostępnione on-line w formie gotowych scenariuszy warsztatów teatralnych z udziałem dzieci niewidomych oraz prezentacji multimedialnej z zakresu tworzenia i zastosowania audiodeskrypcji do spektakli teatralnych.
Zarówno materiały dydaktyczne, prezentacja multimedialna, jak i nagranie ze spektaklu teatralnego z audiodeskrypcją, zostaną bezpłatnie udostępnione na stronach internetowych realizatorów projektu: 
www.woak.bialystok.pl oraz www.audiodeskrypcja.org.pl
Będą one mogły służyć jako cenny rodzaj motywacji dla innych placówek do podjęcia podobnej inicjatywy. 

Wszelkich dodatkowych informacji na temat projektu udzielają:
Małgorzata Sienkiewicz – Koordynator Projektu z Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury
tel. kom. 507 456 613
Barbara Szymańska z Fundacji Audiodeskrypcja
tel. kom. 500 093 090
Możliwe jest też zadawanie pytań drogą elektroniczną. Wszelkie maile dotyczące projektu „Teatr bez barier” prosimy przesyłać na adres:
projekt@audiodeskrypcja.org.pl

powrót do spisu treści

4/ Wideooko

Jedynym Polakiem, który ma bioniczną protezę, jest Marcin Kaczmarzyk, student z Rzeszowa. Rok temu we własnym domu stracił rękę, trzy palce dłoni, oko, częściowo wzrok w drugim oku i częściowo słuch. Tego dnia usiadł przy biurku w pokoju i zapalił lampkę. Mieszkaniem wstrząsnął wybuch. W gruzach legła ściana działowa, podmuch wybił wszystkie szyby w mieszkaniu. Mieszanką wybuchową okazały się opary przechowywanych w pokoju chemikaliów. Marcin wykorzystywał je do doświadczeń. To była jego pasja.
Przez trzy tygodnie w krytycznym stanie walczył o życie. Przeszedł wiele operacji. Gdy opuścił szpital, rodzina i znajomi postanowili zbierać dla niego środki na bioniczną dłoń. Znana amerykańska firma zgodziła się przygotować ją za niższą kwotę 27 tys. funtów. Kiedy mu ją założono, był w stanie poruszać palcami protezy, chwytać przedmioty, a nawet przenosić 20-kilogramowe ciężary. Najważniejsze przy instalowaniu tej protezy jest odpowiednie założenie nakładki odpowiedzialnej za odbieranie impulsów z mięśni. Nakładka z czujnikami odbiera sygnał z mięśni kikuta i przekazuje polecenia do urządzenia.
– Wiele rzeczy mogę protezą wykonywać samodzielnie – mówi Marcin. – To fantastyczne uczucie móc nieść torbę z zakupami. Moim największym marzeniem jest teraz odzyskanie wzroku i powrót na studia.
Wielką nadzieję wśród osób niewidomych wzbudziła pierwsza operacja wszczepienia bionicznego oka, przeprowadzona w 2008 r. w Wielkiej Brytanii. Bioniczny implant umieszczono z tyłu gałki ocznej pacjenta i połączono go ze sprawnym częściowo nerwem wzrokowym. Sygnał do implantu przekazywany jest bezprzewodowo przez miniaturową kamerę wideo, wbudowaną w okularach. Przetworzony sygnał dostaje się do maleńkich elektrod w implancie, stymulujących nerw. Stymulacja jednej elektrody powoduje, że pacjent widzi pojedynczą plamkę światła. Im więcej elektrod, tym większa szansa utworzenia obrazu pozwalającego pacjentowi rozpoznawać czarno-białe zarysy przedmiotów. Choć obrazy tworzone przez sztuczne oko wydają się bardzo proste i mało wyraźne (w ocenie osób widzących), dla osoby niewidomej mogą okazać się bardzo pomocne. To na razie prototyp bionicznego oka. Naukowcy wierzą, że uda im się udoskonalić go na tyle, by umożliwił rozpoznawanie twarzy.
Rozwój protez bionicznych mających wspierać osoby z niepełnosprawnością i działających w połączeniu z ich tkanką nerwową jest coraz szybszy. Badania nad bionicznymi protezami zrodziły się z potrzeby pomocy wielu ofiarom wypadków, ale zastępowanie części ciała urządzeniami, które naśladują ich naturalne funkcjonowanie, jest wciąż na etapie początkowym. Niektórzy nie wróżą bionice powodzenia, uważając, że przeszczepy biologiczne kończyn (a nawet biologiczne ich hodowanie) mają większe szanse powodzenia.
Protezy bioniczne oparte na elektronice to skomplikowane urządzenia. Im więcej mają mechanizmów, tym są cięższe i droższe. Cena najprostszych zaczyna się od kilkudziesięciu tysięcy dolarów. Niezwykle drogi jest także serwis, a nie są to urządzenia bezawaryjne. Zmieniające się wymiary i właściwości organizmu właściciela protezy (masa mięśniowa, wzrost itp.) stanowią dodatkowy problem.
Zwolennicy bionicznych protez są jednak optymistami. Uważają, że dzisiejsze problemy zaczną znikać, ceny protez spadną i staną się one bardziej niezawodne, kiedy zwiększy się rynek i wejdą do masowej produkcji. Wtedy pojawią się także niezależne serwisy. Wierzą, że dojdzie do tego szybciej, niż do powstania technologii wytwarzania biologicznych kończyn.

źródło: http://www.niepelnosprawni.pl/

powrót do spisu treści

9. Zasady prenumeraty

Uprzejmie informujemy, że w 2010 r. zasady prenumeraty „Biuletynu Informacyjnego Trakt” pozostają bez zmian. Miesięcznik wydawany jest w trzech wersjach:
1/ na papierze, w druku powiększonym,
2/ w zapisie cyfrowym (format RTF), dostarczanym pocztą elektroniczną. 
3/ czytany głosem syntetycznym, nagranym na płycie CD w formacie MP3 i systemie DAISY (format ten można odsłuchiwać przy pomocy każdego odtwarzacza MP3, dostosowanego do płyt CD). 
Cena prenumeraty w każdej wersji wynosi 24 zł rocznie (2 zł miesięcznie). 

Wydawanie miesięcznika „BIT” nie jest działalnością komercyjną, lecz rehabilitacyjną, służącą integracji społecznej osób niepełnosprawnych. Opłata za prenumeratę stanowi wsparcie tej działalności, docenienie wartości intelektualnej pisma, czasu poświęconego na pracę przy nim, i częściowe pokrycie kosztów jego edycji i dystrybucji. Osoby znajdujące się w trudnych warunkach materialnych mogą napisać lub zatelefonować do nas. Będą otrzymywać egzemplarze miesięcznika bezpłatnie, w wybranej przez siebie wersji. Jednocześnie serdecznie dziękujemy wszystkim darczyńcom za wpłaty, nawet niewielkich kwot, przewyższających cenę prenumeraty!
Należność za prenumeratę roczną prosimy wpłacać na konto: 

Fundacja „Trakt”, Warszawa 
Bank Pekao S.A. Oddział Warszawa 
70 1240 5989 1111 0000 4765 4631 

Na przekazie prosimy również podać: imię i nazwisko oraz adres, na jaki należy wysyłać miesięcznik lub adres e-mail, a także informację, w jakiej wersji chcą Państwo otrzymywać „BIT”. 
UWAGA! Po dokonaniu przelewu, uprzejmie prosimy o przesłanie powyższych danych również pocztą elektroniczną na adres: bogdanwitek@wp.pl. Pozwoli to uniknąć kłopotów z dostarczaniem prenumeraty, wynikających z niedokładnego kopiowania przez bank treści dokumentów przysyłanych do biura Fundacji. 

powrót do spisu treści