Biuletyn Informacyjny Trakt

Miesięcznik Fundacji Polskich Niewidomych i Słabowidzących „Trakt”
Rok V
Nr 6(49)/09

Publikacja dofinansowana przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

REDAKTOR NACZELNY:  
Bogusław Witek
 
KOLEGIUM REDAKCYJNE: 
przewodniczący - Czesław Ślusarczyk  
członkowie - Katarzyna Link, Tadeusz Majewski, Hanna Pasterny, Karolina Perdek, Jacek Zadrożny  
  
Adres Fundacji „Trakt" i redakcji „BIT” do korespondencji:  
ul. Krańcowa 23 m. 23, 02-493 Warszawa  
tel.: 0-22 576-18-79
www.trakt.org.pl  

Redaktor naczelny:
e-mail: bogdanwitek@poczta.md4.pl  
tel.: 0-693-467-622 

Spis treści:

1. W kilku słowach
2. Anna Wietecha - Z niemieckim za pan brat?
3. Jerzy Ogonowski - Ze sztambucha starego komucha - Gdy dzwoneczek się odezwie
4. Teresa Dratwa - Podróże marzeń - część pierwsza: Egipt
5. AMD - to może spotkać każdego! - Część druga
6. Czesław Ślusarczyk - Niewidomi w bankach internetowych
7. Tadeusz Majewski - Zawody wykonywane przez niewidomych i słabowidzących (część pierwsza)
8. Zofia Krzemkowska - Warto przeczytać - "Świat w moich dłoniach"
9. Nie ma jak wolontariat
10. ROZMAITOŚCI
	1/ Kącik bibliofila
	2/ Filmy z audiodeskrypcją
11. Zasady prenumeraty

1. W kilku słowach

Projekty służące rehabilitacji osób niepełnosprawnych mogą być mniej lub bardziej udane i oby tych pierwszych było jak najmniej. Z prawdziwą przyjemnością czyta się relacje uczestników dobrze przygotowanych i przeprowadzonych przedsięwzięć, spełniających przy tym zakładane cele oraz potrzeby ostatecznych beneficjentów. O cennej i godnej naśladowania inicjatywie Fundacji „Vis Maior” dotyczącej nauczania języka niemieckiego w sposób dostępny dla niewidomych, przeczytają Państwo w materiale pt. „Z niemieckim za pan brat?”.
	Czerwiec to miesiąc uważany przez wielu za jeden z przyjemniejszych w roku, głównie za sprawą końca roku szkolnego. Lubią ten miesiąc nie tylko dzieci i młodzież szkolna, ale i dorośli. Nareszcie pogoda i temperatura się stabilizują, wokół pełno wybujałej zieleni, kwiatów, zapachów nadchodzącego lata – niosącego ze sobą okazje do przeżycia wakacyjnych przygód, poznania nowych miejsc i ludzi. Kiedyś w jednej z audycji radiowych występował całkowicie niewidomy amator dalekich podróży turystycznych. Na pytanie, co mu one dają, skoro nie może podziwiać, ani widoków,  ani ciekawej architektury, powiedział, że dla niego przygodą jest odczuć niepowtarzalny klimat i nastrój danego miejsca – specyficzny zapach ulicy i jej mieszkańców, smak lokalnych potraw, dojrzałych owoców, pociągają go nieznane, egzotyczne miejsca, których uroku  można doświadczać pozostałymi zmysłami. Osobom słabowidzącym jest jeszcze łatwiej, gdyż mogą wspomagać się wzrokiem. Warto nieraz oszczędzać przez cały rok, by pozwolić sobie na taki dwutygodniowy wypad! Zachęcam do poczytania pierwszego, z kilkuodcinkowego cyklu artykułów pt. „Podróże marzeń”, autorstwa Teresy Dratwy.
	Zgodnie z zapowiedzią, w bieżącym numerze dokończymy materiał na temat AMD – chorobie zwyrodnieniowej plamki żółtej, gdzie tym razem będzie mowa o profilaktyce i znaczeniu wczesnego wykrywania. Przedstawimy graficzny test, na którym każda widząca osoba może sprawdzić, czy występują u niej symptomy wskazujące na zagrożenie tą chorobą.
	Temat szkolnictwa specjalnego niewidomych wciąż powraca na łamy „BIT-u”, tym razem w artykule Jerzego Ogonowskiego w ramach stałego cyklu „Ze sztambucha starego komucha”. Jak zawsze, w nieco prześmiewczy, to znów prowakacyjny sposób, autor ubolewa nad tym, że PZN i szkolnictwo specjalne przestały się sobą nawzajem interesować i poszły własnymi drogami. Czy jest to słuszne spostrzeżenie, a jeśli tak, to co z niego może w przyszłości wyniknąć dla naszego środowiska,  jak też dla samej organizacji? Temat wart zastanowienia i dyskusji!
	Są też optymistyczne wątki. To dobrze, że w naszej skomercjalizowanej rzeczywistości wciąż można trafić na młodych ludzi gotowych do podania ręki innym, do okazania bezinteresownej pomocy tym, którzy jej potrzebują, głównie niepełnosprawnym, choć nie tylko. Ten pokrzepiający wniosek można wysnuć z rozmowy, jaką przeprowadziła Katarzyna Link-Burza (członek naszego kolegium redakcyjnego) z Sylwią Pilarską – przewodniczącą Studenckiego Biura Wolontariatu przy Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, pt. „Nie ma jak wolontariat”.
	Wymienienie  nazw tych zawodów, które mogą być wykonywane przez osoby niewidome lub słabowidzące, może być równie trudne jak podanie tych, których wykonywać nie mogą lub nie powinny, gdyż życie dostarczyć może zaskakujące przykłady weryfikujące te wyobrażenia. Dlatego ciekawym może być dokument opublikowany przez Europejską Unię Niewidomych, dotyczący „kategorii zawodów wykonywanych przez osoby niewidome i słabowidzące”, poparty konkretnymi przykładami z życia. Z uwagi na obszerność materiału opracowanego przez Tadeusza Majewskiego, tekst przedstawiony zostanie w dwóch odcinkach, następny za miesiąc.
	Na koniec pragnę Państwu polecić artykuł Czesława Ślusarczyka pt. „Niewidomi w bankach internetowych”, będący pewnego rodzaju porównaniem różnych banków, dających możliwość klientom samodzielnej obsługi  przez Internet z punktu widzenia jej dostępności oraz obowiązujących procedur dla osoby niewidomej. Temat bardzo istotny i potrzebny, gdyż prawie każdy z nas posiada obecnie swój rachunek bankowy, a jeśli do tego posiadamy komputer, to jako osoby z dysfunkcją wzroku z pewnością wolelibyśmy zarządzać swoimi pieniędzmi bez potrzeby odbywania uciążliwych wycieczek do banku.
	Objętość materiału zawartego w bieżącym numerze „BIT-u” sprawiła, iż niestety zabrakło w nim miejsca na mój artykuł, jednak ufam, że bez niego lektura będzie dla Państwa równie interesująca i przyjemna! 

powrót do spisu treści

2. Anna Wietecha - Z niemieckim za pan brat?

Czy może być łatwiej?

Mimo że istnieje wiele metod nauczania języków obcych, tylko niewielka część z nich jest w pełni dostępna dla niewidomych. Wprawdzie każdy z nich może się uczyć języka na poziomie, który sam wybierze, ale wśród sposobów uczenia się wybór jest już bardzo ograniczony. Pojawia się więc dylemat, z czego korzystać, mimo że - i właśnie dlatego - że żyjemy w nowoczesnym społeczeństwie informacyjnym. Dla ludzi widzących wszystko jest na wyciągnięcie ręki i przez to wydaje się łatwiejsze, bo to właśnie zmysł wzroku odpowiada za dostarczanie do mózgu ponad 80 proc. informacji, jakie do nas docierają.
Mimo tego zaawansowane rozwiązania techniczne pozwalają niewidomym pokonać barierę dostępu do treści dostarczanych przez wzrok. Wiadomo, że najlepiej sprawdzają się już wypracowane i wypróbowane metody. Oczywiście najłatwiej jest, kiedy każdy z uczestników kursu językowego pracuje z innymi w małych grupach i gdy może otrzymać zaadaptowane do jego potrzeb materiały brajlowskie wraz z płytami CD. Jednak tego rodzaju zajęcia, jako czasochłonne i dość kosztowne w sferze realizacji, zdarzają się raczej rzadko.
Najczęściej niewidomi próbują uczestniczyć w kursach przeznaczonych z zasady dla ludzi widzących. Wtedy być może korzystają z nich nieco mniej, ale zyskują przekonanie, że uczą się z innymi i mogą za nimi nadążyć. Wtedy życzliwi widzący kursanci również nabywają i ćwiczą nowe umiejętności (nie tylko językowe), literując pisane na tablicy słowa czy dyktując notatki. Jakkolwiek rozwiązania te są godne uwagi, najwięcej korzyści dają drogi pośrednie. Tak stało się również w moim przypadku.

Niemiecki wśród przyjaciół

Mimo że od początku kursu języka niemieckiego,  który odbywa się w Fundacji „Vis Maior”, minęło już prawie półtora roku, mam wrażenie, że uczestników zajęć znam od wielu lat. Rozumiemy się bardzo dobrze i współpraca przynosi nam wiele radości. Jolę poznałam nieco wcześniej podczas kursu języka angielskiego w PZN-ie,  ale pozostałych uczestników – Grzesia, Alę i Anię – poznawałam z lekcji na lekcję w Fundacji. 
Lubię uważnie słuchać i obserwować, jak kolega i koleżanki szukają odpowiedzi na zadane przez lektorkę pytania, składając je z okruchów własnej wiedzy. Czasem jednak nie trzeba czekać ani chwili, by usłyszeć poprawną odpowiedź i gromkie: „Ja! Gut! Genau!”, którym nagradza nas nasza lektorka - Iwona. 
Cotygodniowe spotkania w Fundacji są dla nas okazją do rozmów na aktualne tematy, chociaż oczywiście najwięcej uwagi poświęcamy pogłębianiu wiedzy o języku niemieckim. Nie żałujemy jednak czasu na żarty czy na dyskusje o popularnych błędach językowych. 

Przyjazna atmosfera gwarantowana!

Spotykamy się niecałe półtora roku, a już czujemy się prawie jak w rodzinie. Oczywiście każdy mówi o sobie tylko to, co zechce, ale wszyscy starają się, aby zajęcia przebiegały jak najprzyjemniej. Gdy przychodzimy, zwykle Iwonka już na nas czeka, a Jola ciepłym głosem proponuje herbatę, kawę czy ciasteczka. Każdy z nas jest przecież dorosły i – wydawałoby się - nie potrzebuje żadnych dodatkowych zachęt do nauki. Tymczasem z wielką ochotą sięgamy po stojące na stole smakołyki i wypijamy do dna nasze lekcyjne napitki. Mimo nie szkolnej atmosfery umiemy uczyć się i pracować. 

Jak się uczymy?

Każdą lekcję rozpoczynamy od gruntownego powtórzenia poznanego wcześniej materiału, po czym płynnie przechodzimy do opracowywania nowych zagadnień. Dotyczą one rozmaitych obszarów aktywności językowej. Oprócz czytania i tłumaczenia tekstów niemieckojęzycznych, słuchamy i analizujemy dialogi lub piosenki albo zajmujemy się utrwalaniem słownictwa. Ostatnio naszym ulubionym zajęciem było przekształcanie zdań, które tworzyliśmy w sześciu niemieckich czasach. Rzeczywiście wymagało to mnóstwa wysiłku, choć przy tym utrwalaliśmy sobie zasady gramatyczne i po prostu uczyliśmy się elastyczności.

Rewolucyjne podejście lektorki

Niezrównanym przewodnikiem po arkanach języka Goethego i Schillera jest Iwonka – zawsze świetnie przygotowana, uśmiechnięta i cierpliwa. Dzięki niej możemy czuć się komfortowo na każdych zajęciach. Lektorka umie wydobyć i poruszyć ukryte pokłady naszej wiedzy, ponieważ każdy z nas kiedyś z niemieckim miał już do czynienia, choć czasem pamiętamy zatrważająco niewiele. Pracujemy metodami bezwzrokowymi, polegając na własnej pamięci i na uważnych oczach naszej przewodniczki. Iwonka jest kluczem do naszego językowego sukcesu – z zaangażowaniem odczytuje nam przygotowane na lekcję teksty, aby potem wspólnie z nami je tłumaczyć. Ponadto zadania domowe i partie przerobionego na zajęciach materiału otrzymujemy mailowo w wersji elektronicznej, aby każdy mógł samodzielnie doskonalić znajomość niemieckiej pisowni i ortografii.
Najbardziej charakterystycznym zwrotem naszej lektorki jest: „Wiesz!”. Gdy sądzimy, że brak nam wiedzy albo pamięci, Iwona tym prostym sposobem sprawia, że próbujemy za wszelką cenę sobie przypomnieć i - nierzadko nam się to udaje.

Z dystansu

W obliczu nieuchronnie nadchodzącego zakończenia kursu pozostaje tylko wyrazić życzenie, aby w warszawskiej Fundacji „Vis Maior” tak owocne kursy językowe zdarzały się jak najczęściej i trwały jak najdłużej! 
Kursy języka niemieckiego, ale też angielskiego i francuskiego, odbywają się w siedzibie Fundacji „Vis Maior”. Mieści się ona przy ulicy Cieszkowskiego 1/3 w lokalu 75, w Warszawie. Stanowią one część projektu pt. „Wiele potrafię bezwzrokowo”, który finansowali: PFRON w programie „Partner 2006” oraz Fundacja Banku Rozwoju Eksportu.  
Co ważne, Fundacja oferuje również inne formy pomocy osobom niewidomym i słabowidzącym. Są to między innymi: nauka orientacji przestrzennej i samodzielnego wykonywania czynności życia codziennego oraz warsztaty autoprezentacji i komputerowe. 
Po szczegóły można się udać na główną stronę internetową Fundacji: www.fundacjavismaior.com.
 
powrót do spisu treści

3. Jerzy Ogonowski - Ze sztambucha starego komucha - 

Gdy dzwoneczek się odezwie

	Taką piosenkę śpiewaliśmy na pierwszej lekcji w pierwszej klasie Państwowego Zakładu Dzieci Niewidomych we Wrocławiu w 1951 roku. A w latach dziewięćdziesiątych skończyło się na członkostwie w komisji powołującej dyrektora ośrodka.
	Praktycznie od samego początku byliśmy jako uczniowie świadomi, że istnieje coś takiego jak Polski Związek Niewidomych. Niewiele nam to mówiło, ale bywały jakieś spotkania, z których, jako młodsza dziatwa szkolna, niewiele rozumieliśmy. Składaliśmy przy różnych okazjach życzenia, np. kierownikowi Związku; przedstawiciele  PZN-u uświetniali poszczególne akademie „ku czci”. Pod koniec szkoły podstawowej już rozumiałem nieco więcej. Do dziś pamiętam spotkanie z działaczami Związku w klasie siódmej czy ósmej na temat tego, że dostępnym zawodem dla niewidomego jest zawód prawnika, dziennikarza i polonisty. 
A kiedy zdałem do liceum, udało mi się wystarać o brajlowski zegarek właśnie w PZN-ie. Potem jeszcze dostałem ze dwa razy w czasie liceum po kilkaset złotych stypendium na lektora, również ze Związku. 
	Później, już jako student, miałem kontakty dość ścisłe z  PZN-em. Uczestniczyłem w komisji rozdzielającej stypendia dla uczniów szkół średnich i studentów, byłem członkiem, a przez pewien czas i przewodniczącym sekcji czy komisji (nie pamiętam tamtej nazwy) młodzieży uczącej się. Tak czy owak, istnienie Związku dla ucznia czy studenta było czymś wyczuwalnym, wyraźnie obecnym, a nasza sekcja młodzieżowa postawiła sobie za cel uświadamianie społeczeństwu, że niewidomy jest intelektualnie osobą całkowicie sprawną i dążyła do tego, aby młodych niewidomych, przynoszących wstyd naszemu środowisku, wśród studentów czy licealistów, było jak najmniej.
	Kiedy historia znalazła się w kraju naszym na licznych zakrętach i wirażach, a mnie wpadło do głowy pobyć we władzach okręgu PZN-u, zainteresowałem się, na ile PZN wpływa na charakter, profil i kierunek szkolnictwa dla niewidomych.  A było nad czym się zastanawiać, bo różnie to na przełomie dwóch ustrojów bywało. Ot, na przykład, kiedy upadające władze partyjne nie wiedziały, co zrobić z upadającym prelegentem komitetu wojewódzkiego, to powoływały go na stanowisko dyrektora ośrodka dla niewidomych. Potem nastąpił skok w drugą stronę, rozpoczęły się konkursy, kiedy to na dyrektorów szkół powoływano czasem bardzo dziwnych ludzi w dziwny sposób. Bez względu jednak na to, jakie były to procedury i kogo powoływano, wydawało mi się, że tak wielka i masowa organizacja jak PZN powinna mieć niewątpliwy i niepodważalny wpływ na mianowanie dyrektorów placówek, które zajmują się nauczaniem niewidomych. Moje postulaty spotkały się z uznaniem ówczesnych władz okręgu PZN. Zatem, jako wiceprezesowi zarządu okręgu, powierzono mi tę działkę, udzielając wszelkich w tym zakresie pełnomocnictw. W dodatku miałem się na czym oprzeć, bo minister edukacji narodowej Anna Radziwiłł rozumiała rolę stowarzyszeń, a więc także PZN. Wydała w tej sprawie stosowne rozporządzenie umożliwiające władzom PZN uczestniczenie w powoływaniu dyrektora placówek dla niewidomych. I tak uzbrojony w owo rozporządzenie, upoważnienie zarządu okręgu Związku oraz stanowisko prezesa Wrocławskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Niewidomych, wyruszyłem do kuratorium i rozpocząłem rozmowy z poszczególnymi odpowiedzialnymi osobami w oświacie. No i powiodło się. W komisji - oprócz czynników pedagogiczno-oświatowych - byłem jako przedstawiciel PZN, a druga osoba,  spoza grona nauczycielskiego, reprezentowała WSPDN. Ale jednocześnie wyszły na jaw pewne sprawy, potwierdzające skądinąd konieczność ingerencji czynnika społecznego.
W demokratycznym zapędzie grono pedagogiczne zaczęło wysuwać zupełnie obłędne postulaty. Przede wszystkim sprawa szła w dziwnych i niespodziewanych dwóch kierunkach: po pierwsze - domagano się obniżenia poprzeczki co do wymagań wykształcenia kandydata na dyrektora. Przede wszystkim chodziło o to, aby nie stawiać wymagania posiadania wykształcenia tyflologicznego, a nawet nieśmiało proponowano, aby niekoniecznie domagać się wykształcenia wyższego. Na szczęście tego władze kuratoryjne nie przyjęły. Drugi kierunek - jeszcze bardziej zdumiewający - to odrzucenie wymogu znajomości brajla przez dyrektora placówki dla niewidomych. Wyszło wtedy na jaw, że są nauczyciele, którzy pisma punktowego nie znają, mimo że uczą niewidomych. Ostatecznie zagroziłem na jednym z posiedzeń komisji, że w imieniu PZN-u zwrócę się do władz oświatowych o weryfikację kadry pedagogicznej ośrodka. I ostatecznie jednak zwyciężył zdrowy rozsądek, a może też w jakimś stopniu moja groźba, dość, że określone wymogi kandydatom na dyrektora postawiono. Wydawało się, że waga PZN i stowarzyszeń działających na rzecz niewidomych została umocniona. Ale było to tylko złudzenie.
	Kiedy chciałem tę nawiązaną tak misternie i pracowicie współpracę z terenowymi władzami oświatowymi kontynuować, zaproponowano mi utworzenie rady ośrodka, idea ta bowiem wówczas nabierała rumieńców. Jednak wybrana demokratycznie dyrekcja ośrodka zdecydowanie się temu sprzeciwiła, twierdząc, że póki nie trzeba, to lepiej niczego nie powoływać. A potem były wybory w PZN-ie, do zarządu okręgu nie wszedłem, a kolejne zarządy nie interesowały się zupełnie ośrodkiem, ku uciesze władz tegoż. Ośrodek wykazywał zainteresowanie PZN-em czy choćby Klubem Inteligencji Niewidomej RP o tyle, o ile można było coś otrzymać. Bardzo ciekawa inicjatywa Klubu Inteligencji Niewidomej, polegająca na przeprowadzeniu cyklu zajęć z zakresu upowszechnienia demokracji wśród młodzieży prowadzonego przez psychologów, spotkała się z zainteresowaniem młodzieży, ale nie miała ta młodzież, z kim na to chodzić. No bo po co pedagogom jakaś demokracja, lepiej żeby dzieci się słuchały i nie zawracały głowy!
	Dziś już, ani PZN, ani inne stowarzyszenie, na obsadzanie dyrektora nie mają żadnego wpływu. Dobrze się zapowiadało w początkach naszej ciągle kulejącej demokracji, w której socjalizm stale odbija się czkawką. A sprawa jest bardzo poważna i bardzo złożona. 
	Pamiętam jeszcze z młodych lat, kiedy długie godziny debatowaliśmy na sekcji młodzieży, na ile PZN powinien mieć wgląd w sprawy kształcenia niewidomych. Braliśmy wówczas pod uwagę także i to, że zbyt głęboka ingerencja mogłaby być szkodliwa. Opisane tu przeze mnie zjawiska dotyczące postulatów obniżania poprzeczki w konkursach na stanowiska dyrektorskie, w tym eliminację brajla, skłaniają jednak do myślenia. Nie należy zapominać, że nauczyciele uczący w szkołach dla niewidomych otrzymują dodatek do pensji, a klasy są o wiele mniej liczne niż w szkołach masowych. Sytuacja ta może rodzić pokusy łatwego zarobku, tym bardziej, że - wbrew pozorom - odpowiedzialność nauczyciela w szkole specjalnej jest znacznie mniejsza niż w szkole masowej, bo zawsze może swoje wadliwe nauczanie zrzucić na karb tego, że dziecko czegoś tam nie było w stanie opanować, bądź ze względu na brak wzroku, bądź ze względu na dodatkowe obciążenia. Dlatego czynnik społeczny jest tu niezwykle istotny, pod warunkiem wszakże, że będzie TO zdrowy czynnik społeczny. Pamiętam z okresu „Późnego Gierka” jednego prezesa Zarządu Głównego PZN, który przybywszy do wrocławskiego ośrodka z wizytacją, wyrażał zdziwienie, iż podręczniki dla dzieci są w brajlu, a nie na kasetach (ten pan był narzucony Związkowi z góry i na szczęście robił tyle dziwnych rzeczy, że w końcu po krótkim sprawowaniu władzy poszedł gdzie indziej). Dziś już nikt stowarzyszeniom prezesów nie narzuca, tym bardziej może i musi zadziwiać fakt, że osoby - wydawałoby się skądinąd kompetentne w związkowym establishmencie - powtarzają z uporem godnym lepszej sprawy takie sformułowania, jak: język Braille’a czy inne głupstwa.
	W swoim czasie, na początku ustrojowego przełomu, opublikowałem w „Pochodni” artykuł pt. „Jeżeli nie umrze ziarno”. Chodziło w nim z grubsza o to, aby wielka idea pełnej integracji niewidomych nie została zaprzepaszczona przez niekompetentnych działaczy związkowych. Dziś jestem przekonany, że ziarno to obumiera i jeśli nie znajdzie się ktoś, kto potrafi pobudzić młodych do działania, niewidomi wrócą na swoje miejsce - tj. na pozycje usytuowane poza nawiasem aktywnego społeczeństwa. Ale jako stary komuch na pewno tego niewidomym nie życzę. A może stare komuchy lepiej radzą sobie w nowej rzeczywistości - w tym „najlepszym ze światów?” Co Państwo na to?
 
powrót do spisu treści

4. Teresa Dratwa - Podróże marzeń – część pierwsza: Egipt

Jest piąta po południu, słońce chyli się ku zachodowi. Na opustoszałą w ciągu dnia plażę leniwie zaczynają schodzić ludzie. Morska woda sprawia wrażenie cieplejszej nawet od dusznego, afrykańskiego wiatru. Jest przejrzysta, złociste światło słońca miesza się z jej lazurowym kolorem. Nurkuję i widzę fragmenty raf, kolorowe ryby, jeżowce, a gdy podnoszę głowę, krystaliczna tafla pogłębia kolor nieba i słońca. Wypływam na powierzchnię, ciepło otula moją twarz. Uśmiecham się do siebie... Czy to raj? Nie, to Egipt! 

Gdyby parę lat temu ktoś zasugerował mi wyjazd do Afryki, uznałabym to pewnie za całkiem zabawny żart. Jak to, ja? Osoba, dla której wyjazd do Czech czy Niemiec często był już zbyt dużą dawką emocji, dodatkowo osoba niepełnosprawna z tytułu uszkodzenia wzroku. Bardziej prawdopodobna wydawała się wizja szóstki w totolotku, niż mnie dosiadającej wielbłąda pośród piasków pustyni. A jednak życie potrafiło mnie zaskoczyć, w najmniej oczekiwanym momencie. 

Cel – Hurghada

Sam pomysł wyjazdu nie wyszedł ode mnie, a zrodził się w głowie mojej nastoletniej córki, zafascynowanej kulturą muzułmańską. Podczas gdy jej marzyła się rola badaczki spuścizny Mahometa, ja widziałam się co najmniej porwaną przez bojowników Dżihad, jeszcze przed dotknięciem stopą egipskiej ziemi. Teraz śmieję się z moich irracjonalnych lęków, aczkolwiek wtedy bynajmniej nie było mi do śmiechu. Niecały tydzień po skorzystaniu z oferty „Last minute”, nasz samolot wystartował z Wrocławia, by po 3,5 h wylądować na międzynarodowym lotnisku w Hurghadzie. Już po zrobieniu pierwszego kroku na zewnątrz samolotu uświadomiłam sobie, że znajduję się w zupełnie innej rzeczywistości. Strumień ciepłego powietrza buchnął w moją twarz, zupełnie jak podmuch żarzącego się ogniska. Było już dobrze po północy (w Egipcie przestawiamy zegarki o godzinę do przodu względem czasu polskiego), a temperatura nie spadła poniżej 30 stopni Celsjusza. „Zapowiadają się gorące dwa tygodnie” – pomyślałam, stojąc w tłocznej kolejce do odprawy celnej. Jeszcze tylko 15 dolarów opłaty za wizę, sympatyczna wymiana uśmiechów z panem celnikiem i oficjalnie znalazłam się na terytorium Arabskiej Republiki Egiptu.

Afryka dzika?

Żyjąc cały czas w jednym miejscu, przyzwyczajamy się do panujących wokół warunków i stylu życia, zakładając, iż jest on jedynie słuszny, dominujący. Niesamowite, kiedy wydostajemy się z bezpiecznego kokonu naszej własnej kultury i uświadamiamy sobie, jak różnorodny jest świat, jak odmiennie mogą go postrzegać inni, przede wszystkim, że ilu ludzi na ziemi, tyle racji. Minęło sporo czasu zanim przestałam oceniać innych przez pryzmat własnych wartości i przyzwyczajeń. Jako Europejkę dość mocno poruszała mnie kwestia arabskich kobiet. Pierwsze, co mnie zdziwiło, to fakt, że praktycznie w ogóle nie miałam z nimi styczności. Wszyscy pracownicy hotelu, od recepcjonistów poczynając, poprzez kucharzy, kelnerów, animatorów, na służbie sprzątającej kończąc; sprzedawcy w sklepikach, lekarze, aptekarze, kierowcy – wszyscy, co do jednego, byli płci męskiej! Faktem jest, że napotkanie arabskiej kobiety w kurorcie turystycznym, o ile nie graniczy z cudem, to na pewno jest rzadkością. Trzeba jednak spojrzeć na to zjawisko nieco inaczej. Egipt jest państwem pustynnym, biednym, opierającym swą gospodarkę głównie na turystyce. Opustoszałe zimą miasta nad Morzem Czerwonym w sezonie zapełniają się pracownikami, którzy pracując po 16 godzin dziennie, zarabiają na roczne utrzymanie swoich rodzin. To na mężczyznach spoczywa ciężar zapewnienia rodzinie godziwego bytu, dlatego kobiety zostają w domach, troszcząc się o dzieci i gospodarstwo. Wiele problemów, dla nas raczej nieznanych, jest codziennością egipskiego społeczeństwa. Ograniczony dostęp do wody (głównej przyczyny zanieczyszczenia arabskich miast, wbrew powszechnej opinii, iż odpowiedzialne jest za to wrodzone lenistwo ich mieszkańców), analfabetyzm, wysokie bezrobocie i relatywnie niski poziom życia. Paradoksalnie, to wszystko sprawia, że tamtejsi ludzie potrafią cieszyć się tym, co mają. Rodziną, wspólnym posiłkiem czy rozmową przy herbacie. Nie zatracili, tej coraz rzadszej na Zachodzie, radości życia. Moglibyśmy się wiele w tej kwestii od nich nauczyć... 

Śladami Faraonów

Ignorancją byłoby pisać o Egipcie jedynie w kontekście kultury arabskiej. Jest on przecież miejscem narodzin i rozkwitu jednej z najstarszych i niewątpliwie najbardziej fascynujących kultur starożytnego świata, która przetrwała ponad 3500 lat! Co czyni Egipt wyjątkowym, to fakt, iż pamiątki zamierzchłych czasów zachowały się tu w niespotykanym gdzie indziej stanie i ilości. Przez wieki okryte tajemnicą przez palące piaski pustyni, teraz przyciągają miliony turystów z całego świata. Uznałam, iż grzechem byłoby być w Egipcie i nie zobaczyć słynnych piramid i Sfinksa w Gizie, dlatego udałam się na dwudniową wycieczkę do Kairu, aby na własne oczy zobaczyć i znaleźć się obok jedynego zachowanego obiektu, zaliczanego do „siedmiu cudów świata". Giza, niegdyś miasto leżące na lewym brzegu Nilu, oddalone ok. 20 km od Kairu, dzisiaj wydaje się raczej być jedną z jego dzielnic, wchodząc ze swoją dwuipółmilionową populacją w skład ponad 15-milionowej stołecznej aglomeracji! Zespół budowli w Gizie składa się z trzech piramid: Mykerinosa, Chefrena i –największej - Cheopsa, o wysokości 147 metrów, której ogrom i kunszt zapewnił  jej zaszczytne miejsce wśród zabytków architektury oraz, oczywiście, monumentalnej rzeźby Sfinksa. Patrząc na te niewątpliwe skarby nauki i kultury, uświadomiłam sobie, czym jest ludzka nieśmiertelność. Twórcy piramid, architekci, robotnicy czy wielcy faraonowie, wszyscy przeminęli, ale ich praca, myśl i marzenia pozostały, by inspirować jeszcze niejedno pokolenie. 

Ciąg dalszy nastąpi

Jest piąta godzina. Słońce chyli się ku zachodowi. Owiewa mnie ciepły, pustynny wiatr. Wszystko wydaje się być rozmarzone i senne. Maleńka chmurka, która najwyraźniej zabłądziła na mapie świata, srebrzysta rybka szukająca schronienia w starym koralowcu przed brodzącymi ludźmi. „Jaki piękny jest świat”- pomyślałam. Wystarczy tylko po niego sięgnąć.  

powrót do spisu treści

5. AMD – to może spotkać każdego! – Część druga

AMD jest schorzeniem o charakterze przewlekłym, które jest wiodącą przyczyną ciężkiej utraty widzenia u osób powyżej 50. roku życia. Jest ono także jedną z wiodących przyczyn ślepoty wśród dorosłych na świecie.
W przeciwieństwie do tego, co się sądzi, utrata widzenia w przebiegu AMD nie musi być nieuchronną konsekwencją starzenia się organizmu. W kwietniowym wydaniu „BIT-u” pisaliśmy m.in. o rokowaniach i perspektywach leczenia związanych z eksperymentami i odkryciami naukowymi w okulistyce oraz zastosowaniem nowych leków - kosztownych i nie zawsze skutecznych, a niekiedy nawet stanowiących zagrożenie (np. Avastin). W niniejszym numerze chcemy dokończyć temat leków, publikując list Prezesa Narodowego Funduszu w tej sprawie, powiemy też nieco o profilaktyce i wczesnym wykrywaniu tej choroby.
Poniżej zamieszczamy odpowiedź Narodowego Funduszu Zdrowia na zapytanie Pani Prezes Stowarzyszenia Retina AMD Polska Małgorzaty Pacholec w sprawie dostępności leczenia AMD finansowanego przez NFZ.

        „W odpowiedzi na Pani pismo z dnia 13 marca 2009 r. w sprawie metod leczenia wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
        Istnieje obecnie możliwość rozliczenia leczenia pacjentów dotkniętych wysiękową postacią AMD w ramach Jednorodnych Grup Pacjentów, tj. w ramach grupy o kodzie BOI - Leczenie wysiękowej postaci AMD werteporfiną przy zastosowaniu terapii fotodynamicznej (kod produktu- 5.51.01.0002001).
        Ponadto istnieje również możliwość sfinansowania leczenia AMD produktem leczniczym Lucentis® (ranibizumab). Leczenie z zastosowaniem preparatu ranibizumab może zostać sfinansowane w ramach procedury Świadczenia za zgodą płatnika (kod produktu -5.52.01.0001363) w przypadku spełnienia kryteriów określonych opisem ww. świadczenia, zawartych w § 24 Zarządzenia Nr 93/2008/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 października 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne, zmienionego Zarządzeniem Nr 8/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2009 r.
        Zgodnie z opisem świadczenia, świadczeniodawca występuje z wnioskiem (wzór wniosku stanowi załącznik do ww. zarządzenia) do Oddziału Funduszu w terminie poprzedzającym realizację świadczenia, w wyjątkowych sytuacjach w trakcie jego realizacji, celem uzyskania zgody Oddziału Funduszu na sfinansowanie procesu terapeutycznego wskazanego we wniosku.
        Wniosek zawiera uzasadnienie terapeutyczne oraz koszt realizacji świadczenia. Jednocześnie pragnę nadmienić, że decyzja odnośnie sfinansowania terapii jest każdorazowo podejmowana przez dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ, uwzględniając kondycję finansową świadczeniodawcy występującego z wnioskiem.
        Mając na uwadze powyższe, informuję, że w kompetencji Prezesa NFZ nie leży ingerencja w wydawane przez dyrektorów oddziałów decyzje, odnośnie zgody bądź odmowy sfinansowania terapii konkretnych pacjentów. Ponadto - w nawiązaniu do komunikatu Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 stycznia 2009 r. - uprzejmie informuję, iż zgodnie z decyzją Ministra Zdrowia, w Centrali NFZ stale trwają prace oraz ocena możliwości finansowych NFZ dotyczące umożliwienia sfinansowania leczenia wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD) z zastosowaniem iniekcji doszklistkowych w ramach Jednorodnych Grup Pacjentów. Działania te stanowią konsekwencję realizacji założonej strategii zwiększania dostępności do terapii i umożliwienia objęcia leczeniem również tych pacjentów, których leczenie nie mogło być rozliczone w ramach ww. grupy BOI -Leczenie wysiękowej postaci AMD werteporflną przy zastosowaniu terapii fotodynamicznej z katalogu JGP i możliwe jest jedynie w oparciu o świadczenie z katalogu świadczeń odrębnych, tj. ww. Świadczenie za zgodą płatnika.
 Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
/ - /
Jacek Paszkiewicz”
Uff!!! Można dostać zawrotu głowy od tego biurokratycznego języka, w którym proste stwierdzenie: „brak pieniędzy w budżecie” zastępowane są potoczystą mieszanką urzędniczego pustosłowia, numerów okólników, procedur i paragrafów, gdzie zamiast brutalnego przyznania, że państwa obecnie nie stać na leczenie drogimi lekami niehospitalizowanych pacjentów (a i w szpitalach wymagana jest do tego skomplikowana procedura), pisze się o „toczących się ocenach finansowych możliwości realizacji strategii dostępności do terapii”. Z powyższego jedno wynika niezbicie: jeśli już chorować, to tylko będąc bogatym!
Czasami AMD postępuje tak wolno, że tylko w niewielkim stopniu dochodzi do uszkodzenia wzroku. W innych przypadkach jest to szybki proces, prowadzący do gwałtownej utraty widzenia. AMD przebiega bez dolegliwości bólowych, ale doprowadza do utraty zdolności postrzegania przedmiotów, znajdujących się w centrum Twojego pola widzenia, na wprost Ciebie. W suchym AMD,  które stanowi około 85 proc. wszystkich przypadków AMD, światłoczułe komórki siatkówki obumierają, co prowadzi do uszkodzenia widzenia centralnego. Najczęstszym objawem suchego AMD jest przymglenie widzenia w nieznacznym stopniu. Sucha postać AMD rozwija się powoli, ale może przejść w bardziej agresywną postać AMD, określanej jako „wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej”
Dieta ważnym elementem profilaktyki
Pozostaje wciąż nierozwiązaną kwestią, jak pomóc pacjentom, u których nowych specyfików nie można zastosować, bo cierpią na suchą postać AMD. Postęp choroby można spowolnić. Naukowcy udowodnili korzystne działanie na siatkówkę oka takich składników naszej diety jak luteina (zawiera ją np. szpinak, fasola, brokuły) czy zeaksantyna (występuje w kukurydzy), które są naturalnymi barwnikami plamki i najważniejszymi antyoksydantami w obrębie siatkówki. Ich niski poziom w organizmie to prawdopodobnie jeden z czynników ryzyka każdej postaci AMD, więc osoby zagrożone tą chorobą z powodów dziedzicznych powinny uwzględniać w swojej diecie produkty bogate w te substancje. Chorzy z rozpoznanym zwyrodnieniem mogą ich deficyt uzupełniać suplementami zawierającymi mieszankę selenu, cynku, witamin C i E oraz luteiny krystalicznej (w tej postaci lepiej się wchłania, jest dostępna w aptekach w formie kapsułek).
Biorąc pod uwagę niektóre czynniki zwiększające ryzyko zachorowania – takie jak wiek, jasny kolor oczu czy geny – nie mamy wielkiego wpływu na to, jaki los czeka siatkówkę po 50. roku życia. Zdrowa dieta i noszenie okularów przeciwsłonecznych mogą jednak opóźnić objawy zwyrodnienia plamki.
 
 Szanuj wzrok przed komputerem
Natura przystosowała ludzkie oczy do zupełnie innych warunków pracy, niewymagających tak długiego skoncentrowania wzroku na obiektach położonych zaledwie 20–30 cm od twarzy. Na pieczenie i zaczerwienienie oczu spowodowane ich wysuszeniem, skarży się coraz więcej ludzi, a wszystko to z powodu niezachowania higieny wzroku. Gałki oczne obmywa płyn, dzięki któremu bez przerwy powinny być wilgotne. Sprzyja temu mruganie, na które zwykle nie zwracamy uwagi, choć w prawidłowych warunkach powieki zamykają się bezwiednie 12 razy w ciągu każdej minuty. I nie jest to żaden tik, lecz konieczna ochrona przezroczystej rogówki przed podrażnieniami. Dzięki mruganiu łzy mogą rozchodzić się równomiernie na powierzchni oka, wytwarzając cienką warstwę ochronną, zwaną filmem łzowym. Znajduje się w nim śluz, trochę nawilżającego tłuszczu, ale w największej proporcji zawarta jest w nim woda z rozpuszczonym tlenem, który odżywia nieunaczynioną rogówkę. 
Suche powietrze w klimatyzowanych pomieszczeniach i wpatrywanie się w monitor niszczą tę wilgotną powłokę. Osoba pracująca przy komputerze nie mruga i do tego bezwiednie szerzej otwiera oczy. Z jednej strony film łzowy szybciej odparowuje, a z drugiej – stale napięte mięśnie rzęskowe, które ułatwiają patrzenie z bliska, potęgują uczucie zmęczenia oczu. Receptą na te dolegliwości są żele i krople nawilżające, na przykład Betadrin, czyli tzw. sztuczne łzy można nabyć bez recepty. Najważniejsze jednak jest bhp przy komputerze - jeśli dużo czasu spędzasz przy ekranie komputera – staraj się często mrugać i co godzinę zrób 10-minutową przerwę.

TEST AMSLERA
wstępna diagnostyka zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD)		

		

	
W celu prawidłowego użycia testu postępuj zgodnie z instrukcją
1.	Jeśli korzystasz z okularów do czytania - załóż je. 
2.	Zasłoń jedno oko, drugim patrz w centralny punkt siatki. 
3.	Koncentruj wzrok tylko i wyłącznie na środkowym punkcie. 
4.	Oceń czy wszystkie linie, które widzisz pozostają liniami prostymi, czy wszystkie kwadraty mają taki sam wymiar. 
5.	Wykonaj test dla każdego oka oddzielnie.
Jeśli widzisz krzywe linie, nierówne kwadraty, koniecznie zgłoś się do lekarza okulisty!
 Objawy AMD
1. Jasna lub ciemna plama w centralnym polu widzenia (mroczek centralny).
2. Zamazane, nieostre widzenie „na wprost” (obniżona ostrość wzroku).
3. Oglądane przedmioty są zniekształcone (metamorfopsje).
4. Barwy wydają się być bledsze i mniej nasycone (obniżone poczucie kontrastu).
(Podane wyżej objawy występują także przy innej nieuleczalnej chorobie oczu, jaką jest barwnikowe zwyrodnienie siatkówki – przyp. red.).
oprac. Bo-tek w oparciu o źródła: www.retinaforum.pl, www.retinaamd.org.pl i własne materiały

powrót do spisu treści

6. Czesław Ślusarczyk - Niewidomi w bankach internetowych 
 
Jednym z największych zagrożeń występujących w rozwoju społeczeństwa informacyjnego jest tworzenie się grup społecznych, które nie mają dostępu do informacji. Chodzi tu o tzw. grupy wykluczenia cyfrowego, które składają się z osób pozbawionych swobodnego dostępu do informacji, czyli z osób wykluczonych ze zbiorowości ludzi mających taki dostęp. Przyczyny powstawania grup wykluczenia są bardzo różne. Do grup tych mogą należeć ludzie niewykształceni, osoby o niskim statusie materialnym, bezrobotni, ludzie w podeszłym wieku oraz osoby niepełnosprawne, m.in. niewidome i słabowidzące. Istota przedstawionego problemu polega na niebezpieczeństwie wyłączenia części społeczeństwa z możliwości korzystania z szans, jakie daje rozwój technologii informacyjnych.
Podkreślić trzeba, iż owe nierówności i podziały społeczne, wynikające z rozprzestrzeniania się technologii informacyjnych, przebiegają nie tylko pomiędzy bogatymi i biednymi społeczeństwami rozwiniętych i zacofanych regionów świata, ale również wewnątrz społeczeństw zamożnych i zinformatyzowanych. W krajach wysoko rozwiniętych wyraźnie zarysowuje się kwestia zróżnicowania dostępu obywateli do technologii, edukacji informatycznej i samej informacji. Tendencje takie zauważyć można również w Polsce.
Jednym z najbardziej spektakularnych przejawów zastosowania technologii informacyjnych jest bankowość elektroniczna. Banki, rozmaite instytucje finansowe oraz ich klienci instytucjonalni i indywidualni dokonują codziennie milionów elektronicznych operacji bankowych. Jest to możliwe dzięki wykorzystaniu komputerów, sieci komputerowych oraz różnorodnych systemów informatycznych i łączy telekomunikacyjnych. Realizacja tych operacji jest stosunkowo łatwa i szybka. Czy jednak wszyscy ludzie mają łatwy i szybki dostęp do bankowości elektronicznej? Odpowiedź na to pytanie nie może być twierdząca z uwagi na zagrożenie wykluczeniem cyfrowym niektórych grup społecznych. Utrudnienia w dostępie do bankowości elektronicznej dotykają bowiem wszystkich grup zagrożonych tego rodzaju wykluczeniem. Szczególnie jednak odnosi się to do osób niewidomych i słabowidzących.
Jest wiele powodów takiego stanu rzeczy, ale do najważniejszych, a przy tym możliwych do usunięcia, zaliczyć trzeba niepoprawną budowę internetowych serwisów bankowych oraz stosowanie nieodpowiednich zabezpieczeń operacji e-bankingowych.
W pierwszym przypadku chodzi o błędy w budowie stron internetowych, polegające przede wszystkim na przeładowaniu ich grafiką oraz brak opisów tekstowych elementów graficznych. W drugim przypadku chodzi o wyświetlanie w formie obiektów graficznych numerów kodów jednorazowych odczytywanych z tzw. karty zdrapki. W taki sposób pokazanego numeru nie są w stanie odczytać screenreadery, czyli programy czytające informacje z ekranu, przy pomocy których niewidomi obsługują komputer. Dlatego niewidomy klient banku nie może samodzielnie dokonać operacji przelewu. Musi poprosić osobę widzącą o odczytanie z ekranu wspomnianego numeru kodu jednorazowego. Z sytuacją taką mamy do czynienia np. w banku Inteligo. Operacje, których realizacja nie wymaga wpisania kodu jednorazowego, niewidomi klienci banku Inteligo mogą wykonywać bez kłopotu.
Trzeba przy okazji stwierdzić, że kolorystyka znaków i tła na kartach-zdrapkach stanowi utrudnienie dla osób słabowidzących, ponieważ jest ona zbyt mało skontrastowana.
Dobrym rozwiązaniem dla osób niewidomych jest drukowanie kart-zdrapek w brajlu. Tak właśnie rozwiązano problem dostępu do kodów jednorazowych w banku Nordea.
Jak napisał Ryszard Kowalik (zob. BIT nr 1(32)/08), „Nordea Bank Polska, jako pierwszy bank w Polsce i Europie udostępnia serwis internetowy osobom niedowidzącym i niewidomym. Nordea, pragnąc udostępnić tej grupie klientów, możliwość dokonywania operacji bankowych, dokładnie przeanalizował trudności, na jakie natrafiają oni przy zakładaniu konta bankowego oraz w dostępie do witryny internetowej”.
Takie podejście do problemów osób z dysfunkcją wzroku dało bardzo dobre rezultaty. Dla przykładu wypełnianie formularzy pojawiających się w serwisie banku Nordea nie nastręcza żadnych trudności, ponieważ wszystkie pola formularzy są dobrze opisane i powiązane z ich etykietami. Dzięki temu niewidomi mogą bez przeszkód dysponować pieniędzmi zgromadzonymi na swoich kontach.
Należy zauważyć, iż rozwiązanie stosowane przez bank Nordea jest bardzo wygodne, ale tylko dla tych niewidomych, którzy sprawnie posługują się pismem Braille’a. Wbrew pozorom nie wszyscy niewidomi znają alfabet Braille’a. Takie osoby nadal mają problem z odczytaniem kodów jednorazowych. Dlatego lepszym, a obecnie chyba optymalnym, rozwiązaniem jest wysyłanie kodów jednorazowych za pomocą SMS-ów. Takie rozwiązanie stosowane jest np. w Mbanku, w banku Millennium, w ING Banku Śląskimi być może w jeszcze innych bankach. Niewidomi, którzy posiadają udźwiękowione telefony komórkowe, mogą wtedy bez kłopotu odczytać kod i są w tym momencie całkowicie samodzielni. Oczywiście muszą posiadać udźwiękowiony telefon, ale w przypadku osób chcących korzystać z e-bankingu, posiadanie udźwiękowionego telefonu nie wydaje się warunkiem zbyt trudnym do spełnienia. Ten sposób dostarczania kodów jednorazowych jest też wygodny dla osób słabowidzących. Osoby takie mogą zainstalować w swoich telefonach program powiększający znaki na ekranie i dzięki temu mogą odczytywać otrzymane kody. To rozwiązanie wydaje się więc najbardziej uniwersalne, ponieważ mogą z niego korzystać wszyscy klienci banku – zarówno osoby w pełni sprawne, jak i osoby niepełnosprawne, w tym niewidome i słabowidzące.
Należy podkreślić, że założenie konta w banku internetowym jest przedsięwzięciem niezbyt skomplikowanym. Aby to zrobić trzeba wypełnić odpowiedni wniosek znajdujący się na stronie internetowej banku i wysłać go drogą elektroniczną albo odbyć stosowną rozmowę telefoniczną z konsultantem. Za kilka lub kilkanaście dni kurier przywiezie umowę do podpisania i tzw. Pakiet startowy lub zestaw informacji umożliwiających korzystanie z konta. Kurier dostarczy do banku podpisaną umowę i w krótkim czasie można będzie korzystać z konta. Wniosek dotyczący założenia konta internetowego można także złożyć w oddziale banku, ale dotyczy to tylko tych banków, które posiadają oddziały, gdzie klienci obsługiwani są tradycyjnymi metodami. W przypadku banku Inteligo takiej możliwości nie ma, ponieważ bank ten nie posiada oddziałów.
Z powyższych rozważań wynika, iż bankowość elektroniczna jest, a w każdym razie może być, wielkim ułatwieniem w życiu osób niewidomych i niedowidzących. Jeśli bowiem we wszystkich bankach internetowych stosowane będą odpowiednie rozwiązania techniczne i organizacyjne, niewidomi i słabowidzący klienci będą mogli całkowicie samodzielnie dokonywać wszystkich operacji bankowych drogą elektroniczną. Samodzielność taka nie jest możliwa w tradycyjnych bankach ze względu na konieczność wypełniania papierowych druków i formularzy. Istnieją  zatem ogromne szanse na to, żeby osoby niewidome i niedowidzące mogły w pełni korzystać z elektronicznej bankowości. Aby szanse te stały się realnymi możliwościami, konieczna jest jednak powszechna świadomość problemów i trudności, jakie mają osoby niepełnosprawne chcące korzystać z bankowości elektronicznej. Świadomość tę powinni mieć przede wszystkim decydenci w instytucjach finansowych oraz twórcy serwisów internetowych, należących do tych instytucji.

powrót do spisu treści

7. Tadeusz Majewski - Zawody wykonywane przez osoby niewidome i słabowidzące (część pierwsza)

Europejska Unia Niewidomych opublikowała na swojej stronie internetowej  wykaz kategorii zawodów wykonywanych przez osoby niewidome i słabowidzące. Obejmuje on  225 zawodów i stanowisk pracy wykonywanych przez osoby  niewidome i słabowidzące. 
W ten sposób Unia chciała wykazać i udowodnić, że osoby z uszkodzonym wzrokiem mogą wykonywać różne zawody, również wymagające wysokich kwalifikacji oraz zajmować stanowiska pracy o wysokim statusie społecznym.  Strona ta adresowana jest do osób   z uszkodzonym wzrokiem, pracodawców oraz polityków, szczególnie odpowiedzialnych za politykę zatrudnieniową osób niepełnosprawnych.
       Lista zawodów wymienionych przez Europejską Unię Niewidomych obejmuje 15 kategorii zawodów wykonywanych przez osoby z uszkodzeniem wzroku. Odpowiadają one mniej więcej grupom wielkim zawodów, przyjętym w polskiej Klasyfikacji zawodów i specjalności obowiązującej u nas od 2004 r. W każdej kategorii wymienia się kilka lub nawet kilkanaście zawodów lub stanowisk pracy wykonywanych lub zajmowanych przez konkretne osoby niewidome lub  słabowidzące. Niektóre z tych zawodów (stanowisk pracy) są bliżej określane przez podanie, na czym polegają zadania zawodowe pracownika oraz jakie pomoce techniczne (komputer z linijką brajlowską i syntezatorem mowy, skaner, drukarki itp.) oraz jakie przystosowania  miejsca i stanowiska pracy zostały dokonane, zgodnie z jego potrzebami. Podawane są także kraje, w których dany zawód jest wykonywany. Wiele z wymienionych zawodów pokrywa się z zawodami wykonywanymi w Polsce przez  osoby  z uszkodzonym wzrokiem.
 W dalszej kolejności podam tylko kategorie i niektóre przykłady zawodów, które nie są wykonywane lub bardzo rzadko wykonywane u nas. Kolejność poszczególnych kategorii została ustalona w porządku alfabetycznym, lecz zgodnie  z ich angielskimi nazwami. W polskim brzmieniu kolejności tej nie zmieniałem. 
1.  Administracja. W tej  kategorii wymienionych jest 29 różnych stanowisk pracy, zajmowanych przez osoby z uszkodzonym wzrokiem. Jako interesujące przykłady mogą posłużyć całkowicie niewidomy zastępca kierownika wydziału w agencji ubezpieczeń społecznych we Francji. Jego stanowisko pracy zaopatrzone jest w komputer ze sprzętem adaptacyjnym. Pomagają mu bezpośrednio dwie asystentki. Inny przykład to dyrektor urzędu pracy we Francji, który nadzoruje pracę 11 pośredników pracy, którzy zajmują się zatrudnianiem osób poszukujących pracy. Jego stanowisko również wyposażone jest w komputer ze sprzętem adaptacyjnym. W tej kategorii wymieniony jest  słabowidzący pracownik administracyjny w publicznej bibliotece w Hiszpanii. Do wykonywania swoich zadań wystarczają mu różnego rodzaju pomoce optyczne. Inne przykłady, to kierownik działu personalnego, doradcy zawodowego, specjalisty od telemarketingu itp.           
2. Rolnictwo. W tej kategorii znaleziono 9 rodzajów różnych prac związanych z rolnictwem, wykonywanych przez osoby z uszkodzonym wzrokiem. Są wśród nich: hodowca krów mlecznych (10 krów), hodowca kur z produkcją jaj na większą skalę (400 kur) oraz hodowca jedwabników. Obok typowych rolników, zajmujących się uprawą roli i tradycyjną produkcją rolną, wymieniono  także rolnika zajmującego się uprawą ziół leczniczych i producenta win.  
3. Sztuka i rozrywka. W tej kategorii wymienia się aż 26 różnych zawodów wykonywanych przez osoby niewidome i słabowidzące. Są wśród nich, podobnie jak u nas, zawody: muzyka, śpiewaka, krytyka muzycznego, nauczyciela muzyki, kompozytora, rzeźbiarza, stroiciela fortepianów, operatora dźwięku itp. Na szczególne podkreślenie zasługuje zawód gawędziarza (story teller). Wykonuje go niewidoma, której praca polega na opowiadaniu bajek dzieciom i dorosłym, zagadek i różnych ciekawych historii w szkołach, hotelach, podczas różnych imprez rozrywkowych. Gawędząc,  akompaniuje sobie za pomocą instrumentów muzycznych. Ponadto  należy wymienić całkowicie niewidomego organizatora koncertów muzycznych, pracującego dla Brytyjskiej Rozgłośni Radiowej (BBC). Jego praca połączona jest z licznymi wyjazdami. W tym zakresie jest całkowicie niezależny, posługując się tylko białą laską.          
4. Rzemiosło. Wśród zawodów wykonywanych przez osoby niewidome i słabowidzące Europejska Unia Niewidomych wymienia  również 17 tradycyjnych zawodów rzemieślniczych. Są to od dawna znane zawody: szczotkarz, dziewiarz, powroźnik, tapicer itp. Były to zawody, od których niewidomi zaczynali swoje kariery zawodowe, pokazując, że są  zdolni do pracy. W tej kategorii znalazły się również inne zawody, jak producent mebli z wikliny i reperacja  mebli wiklinowych we Francji oraz słabowidząca kwiaciarka, której głównym zadaniem jest komponowanie  bukietów i wiązanek z kwiatów.  
5. Handel. Ta dziedzina stwarza duże możliwości pracy dla osób z uszkodzonym wzrokiem. Lista wymienia aż 29 zawodów i stanowisk pracy. Są wśród nich: doradca handlowy, handlowiec antykami, analityk ekonomiczny, księgowy, główny księgowy, specjalista do spraw ustalania cen, pracownik ubezpieczeniowy, kierownik działu sprzedaży, specjalista od telemarketingu, sprzedawca losów loteryjnych, handlowiec prowadzący własną placówkę handlową, sprzedawca. Zaciekawił mnie wymieniony również kontroler systemów finansowych. Wykonuje go całkowicie niewidomy, a jego praca polega na sprawdzaniu systemów finansowych instytucji i organizacji ubiegających się o  granty. Pracuje on z asystentem, który pomaga mu w  pracy papierkowej. Wykonywanie tych zadań połączone jest z licznymi wyjazdami.
6. Edukacja. W tej kategorii wymienia się  podobne zawody do tych, które są także wykonywane przez osoby z uszkodzonym wzrokiem w Polsce. W pierwszej kolejności są to nauczyciele różnych przedmiotów, od nauczycieli w szkołach podstawowych i średnich, do profesorów wyższych uczelni. Lista wymienia też psychologa szkolnego oraz pracowników administracyjnych w placówkach edukacyjnych. 
7. Gościnność-recepcja (hospitality-reception). Z punktu widzenia zawodoznawstwa ta grupa zawodowa ma trochę dziwną nazwę.  Wymienia się jednak w niej aż 9 zawodów, a mianowicie: tłumacz, recepcjonista, kierownik turystyki w Parku Disneyland w Paryżu, portier oraz zawody fizyczne, takie jak: sprzątaczka, pracownik zmywający naczynia. Włączono do tej grupy także  zawody zakonnicy i zakonnika. 
8. Przemysł. Na liście wymienia się 24 zawody wykonywane przez osoby niewidome i słabowidzące w zakładach przemysłowych – produkcyjnych. W tego rodzaju zakładach pracują zarówno niewidomi i słabowidzący posiadający wysokie kwalifikacje zawodowe, jak też nie posiadający specjalnych kwalifikacji. Są to osoby zajmujące różne stanowiska kierownicze, jak też specjaliści pracujący w różnych  branżach. Obok nich są również osoby wykonujące proste prace,  jak np. pakowacz równych gotowych produktów.   
9. Prawo. Lista obejmuje 12 typowych zawodów i  stanowisk prawniczych. Jest  wśród nich: sędzia, również sędzia w trybunale konstytucyjnym, adwokat, prokurator, asystent prokuratora generalnego, radca prawny itp. Do listy tej można jeszcze dodać notariusza, zawód prawniczy wykonywany przez polskiego niewidomego.  
10. Służba zdrowia. W tej kategorii na liście znajduje się 9 zawodów wykonywanych przez osoby z uszkodzonym wzrokiem. Obok zawodów znanych również u nas, takich jak masażysta, fizjoterapeuta, psycholog i psychoterapeuta, na liście znajdują się zawody: lekarz psychiatra, dietetyczka i technik radiologii. Jeśli chodzi o lekarza psychiatrę, to przykład dotyczy studentki medycyny w USA, która pod koniec studiów medycznych utraciła całkowicie wzrok. Nie chcąc marnować wieloletniego wysiłku, zdecydowała się kontynuować studia w kierunku psychiatrii, które pomyślnie ukończyła. Obecnie pracuje w zespole psychiatrów w szpitalu w Baltomore, zajmując się głównie psychoterapią oraz prowadząc wykłady ze swojej specjalności. 
Ciekawy jest zawód dietetyczki. Osoba całkowicie niewidoma, po ukończeniu studiów, zaczęła pracować w dużym szpitalu. Jej zadanie polega na codziennym ustalaniu stosownej diety, głównie dla pacjentów ze schorzeniami gastrologicznymi, kardiologicznymi i cukrzyków, w konsultacji z personelem medycznym. Ma ona pod opieką około 75 pacjentów.   
Jeśli chodzi o technika radiologicznego, to jest on również całkowicie niewidomy i pracuje w szpitalu w pracowni radiologicznej przy wyświetlaniu klisz. Codziennie opracowuje około 500 klisz. (cdn)

powrót do spisu treści

8. Zofia Krzemkowska – Warto przeczytać – „Świat w moich dłoniach”

	Wśród niewielu pozycji beletrystycznych w języku polskim, przedstawiających zmagania życiowe osób głuchoniewidomych,  chcę polecić czterotomowe, brajlowskie wydanie  książki Petera Heepa  - „Świat w moich dłoniach, życie bez słuchu i wzroku”, nakładem Przedsiębiorstwa Wydawniczego Związku Niewidomych Print 6. Sp. z o.o. w Lublinie z 2008 roku. Autorką przedmowy jest prof. dr hab. Urszula Eckert z Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, natomiast słowem do czytelników opatrzył Grzegorz Kozłowski – przewodniczący Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym. Książka jest  pamiętnikiem – autobiografią, w której Peter Heep pisze o sobie. 48-letni dziś autor jest głuchy od urodzenia,  około 30. roku  życia stracił całkowicie wzrok. Pochodzi ze wsi Griesingen k. Ulm w Niemczech. Ojciec prowadził niewielkie gospodarstwo rolne, pracował też dorywczo jako murarz, aby utrzymać rodzinę. Peter miał pracować na roli i być jego następcą. Narodziny syna przyjęto w rodzinie z euforią, jednak po wykryciu jego głuchoty w wieku 3 lat, dotychczasowy świat Petera zawalił się. Odtąd rodzice i dziadkowie patrzyli na niego z troską, otoczenie stawało się obce. Nie mogąc zrozumieć powodów tej zmiany, malec szuka winy w sobie. Tymczasem dla jego rodziców świadomość posiadania głuchego syna jest szokiem niweczącym ich dumę i radość życia. Diagnoza lekarska ich przeraża. Szukają dla niego odpowiedniego przedszkola, wszystkie jednak znajdują się daleko od ich domu. Na rozłąkę i pozostawienie dziecka w internacie nie chcą się zgodzić. Został wprawdzie umieszczony w małym wiejskim przedszkolu integracyjnym, ale bez powodzenia. Nie został zaakceptowany, ani przez personel, ani przez dzieci. W wieku 6 lat znalazł się w szkole dla niesłyszących. Jak się w niej czuł? Kto mu pomógł? Jak wyglądały jego zmagania z kalectwem: z głuchotą i postępującą ślepotą? Czy zdołał przekonać do siebie otoczenie? Co osiągnął w życiu? Jaką zdobył samodzielność?  Odpowiedź  na te pytania znajdziemy w książce: „Świat w moich dłoniach” napisanej żywym, interesującym językiem. 	Współorganizując w Okręgu Kujawsko – Pomorskim PZN „Konkurs dobrego czytania systemem brajla” (w ramach obchodu Międzynarodowego Roku Braille`a), wybrałam do czytania przez uczestników, właśnie teksty z tej książki.  Prof. Urszula Eckert  nazywa opowieść Petera Heepa „ogromnym zwycięstwem człowieka nad losem”. Książka zawiera też szereg wskazówek dla osób, które spotykają się z osobami z  uszkodzonym wzrokiem i słuchem, zmysłach tak ważnych dla życia.
	Bydgoszcz posiada tradycje związane z rehabilitacją osób głuchoniewidomych. Tu w latach 70. XX wieku pracował z nimi, indywidualnie i w małych grupach, dyrektor Ośrodka Rehabilitacji Zawodowej - Józef Buczkowski wraz ze swoim zespołem. Tu od lat pracuje oddział dzieci głuchoniewidomych przy Ośrodku Louisa Braille`a. Tu mieszka Krystyna Klugiewicz, która współtworzyła wspomniany oddział i pracowała w nim, a obecnie nadal utrzymuje kontakt z jego absolwentami. Pomaga im w zdobyciu pracy i aklimatyzacji w miejscu jej wykonywania. 
Wspomnianą pozycję książkową można wypożyczyć w wersji brajlowskiej w bibliotece Ośrodka Louisa Braille`a, gdzie ją przekazałam, aby służyła zainteresowanym czytelnikom.
	„Ilekroć odłożywszy książkę zaczniesz snuć nić własnych myśli, tylekroć książka cel zamierzony osiągnie” – to słowa Janusza Korczaka, doskonale pasujące do przedstawionej lektury.

powrót do spisu treści

9. Nie ma jak wolontariat 

Z Sylwią Pilarską – przewodniczącą Studenckiego Biura Wolontariatu APS rozmawia Katarzyna Link-Burza 
  
K.L.B. - 24 kwietnia br. w Akademii Pedagogiki Specjalnej odbyła się konferencja dotycząca idei wolontariatu. Jesteś studentką trzeciego roku tyflopedagogiki na APS-ie oraz zawiadujesz Studenckim Biurem Wolontariatu. Czy to Wasze Biuro, z Tobą na czele, było organizatorem tej jednodniowej konferencji? 

S.P. - Tak. To my zorganizowaliśmy tę sesję. Jej hasłem przewodnim było motto: „Tylko życie poświęcone innym warte jest przeżycia”. Celem tego przedsięwzięcia było skupienie się wokół tej szczytnej idei, jaką jest wolontariat. Zaprosiliśmy ludzi związanych z wolontariatem oraz fundacje i stowarzyszenia działające na rzecz niepełnosprawnych. Te organizacje, jeśli tylko wyrażały taką chęć, mogły mieć swoje stoiska obok auli, w której odbywała się sesja plenarna. Z prelekcjami wystąpili m.in.: przedstawiciele Fundacji „Nasze Dzieci”, zajmującej się dziećmi z nowotworami i działającej przy Centrum Zdrowia Dziecka oraz Fundacji „Warszawskie Hospicjum dla dzieci”, dowiedzieliśmy się, jaka jest specyfika pracy w takiej instytucji – obciążenie psychiczne, ale i satysfakcja. Dodam, że podczas konferencji zainicjowaliśmy akcję zbierania pieniędzy za piękne, ręcznie wykonane, przedmioty, które w większości dostaliśmy od Ośrodka Pomocy Społecznej we Włochach oraz od naszych wolontariuszy. Na stoisku Hospicjum wystawione były różne obrazki, anioły z masy solnej, przyozdobione ładnie butelki, zdjęcia… 

K.L.B. - Czy wszystkie te prace znalazły właścicieli? 

S.P. - Ruch był spory, ale jeszcze trochę rzeczy zostało, dlatego nie składamy stoiska i pracownicy i studenci naszej uczelni będą mogli wspomóc Hospicjum. 

K.L.B. - Kto jeszcze uczestniczył w konferencji? 

S.P. - Wolontariatowi na świecie poświęcony był referat pt. ”Wolontariat w przestrzeni międzykulturowej” autorstwa Urszuli Markowskiej-Manisty, wygłoszony przez Aleksandrę Niedzwiedzką-Wardak. Prelegentka skupiła się na pracy w Afryce. Natomiast o pracy z uchodźcami, szczególnie z Czeczeńcami, bardzo interesująco opowiedział Daniel Pluta - przedstawiciel Stowarzyszenia ”Jeden świat” z Poznania. Miałam zamiar pokazać różne oblicza wolontariatu i myślę, że to się udało. Tworzyliśmy też wspólnie plakat – każdy na tym papierze mógł wnieść coś od siebie. W przerwach zapraszaliśmy na smaczny, mam nadzieję, poczęstunek. 

K.L.B. - Potwierdzam. Np. świetne kanapki, pewnie też robione wolontariacką ręką…

S.P. - Tym razem, nie. Przygotowała je firma cateringowa. Słodycze, natomiast, podarowali nam sponsorzy. 

K.L.B. - Jak zatytułowana była druga, popołudniowa część sesji i kto był jej gościem? 

S.P. - Przyświecało jej hasło: „Bez wolontariatu byłoby trudno”. Zaprezentowała się Fundacja ”Dr Clown” (organizacja wolontariuszy propagujących terapię śmiechem i zabawą – przyp. red.), gdzie wolontariatem zajmuje się Katarzyna Dera. Członkowie tej Fundacji, przebrani za clownów, rozdawali zwierzątka zrobione z balonów wszystkim osobom wygłaszającym referaty. Wystąpiła też Ilona Rzemieniuk ze Stowarzyszenia "Nie-Grzeczne Dzieci" (Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom z Ukrytymi Niepełnosprawnościami im. Hansa Aspergera – przyp. red.). Jest matką autystycznego chłopca, który od lat korzysta z pomocy wolontariuszy. Ponadto studentka APS-u, Justyna Szlachetko, opowiadała o programie edukacyjnym "Projektor". Polega on na tym, że studenci opracowują projekty edukacyjne, a następnie realizują je w szkołach podstawowych i gimnazjach w małych miejscowościach w Polsce. Były też dwie panie związane ze środowiskiem osób niewidomych i słabowidzących. O wolontariacie wśród ludzi z dysfunkcją wzroku opowiadała Jolanta Kramarz – prezes Fundacji „Vis Maior”. Jest osobą niewidomą, poruszającą się z psem przewodnikiem i czasami korzystającą z pomocy wolontariuszy, np. gdy wychodzi ze swoim psem na spacer, poza jego godzinami pracy i spuszcza go ze smyczy. Natomiast pani Irena Koch jest osobą normalnie widzącą, od wielu lat współpracującą z Duszpasterstwem Niewidomych oraz organizacjami pozarządowymi (w tym z ośrodkiem w Laskach), organizującą wyjazdy dla dzieci, młodzieży i dorosłych niepełnosprawnych wzrokowo. Byłam jako wolontariuszka na jednym takim wyjeździe wakacyjnym w górach k. Limanowej. Było to moje pierwsze większe zetknięcie ze światem niewidomych. Tam pierwszy raz jeździłam na tandemie, doświadczyłam prowadzenia dwojga niewidomych beskidzkim kamienistym podejściem w strugach deszczu. Są to wyjazdy rodzinne, w których uczestniczą osoby ze sprzężoną niepełnosprawnością. Wróciłam bardzo zadowolona. 

K.L.B. - Masz kontakt ze szkołą w Laskach? To duża placówka szkolno-wychowawcza i chyba bardzo dobre miejsce do studenckich praktyk tyflopedagogicznych?

S.P. - Staram się być w Laskach co tydzień. Pracuję jako wolontariuszka z niewidomymi dziewczynkami z pierwszych klas podstawówki. Nasze zajęcia są zbliżone do biblioterapii, odbywają się pod hasłem: „Poznaj świat z poezją”. Pracujemy na materiale źródłowym, który zawsze jest tekstem poetyckim. Wyjeżdżamy do Warszawy, spacerujemy, np. po Łazienkach czy Starówce. Ostatnio z jedną z wychowawczyń zorganizowałyśmy zwykłą wycieczkę - na warszawski plac zabaw, a dzieci były wniebowzięte! Miały tam wiele nowych atrakcji „do pokonania”. Potem poszliśmy do wedlowskiej pijalni czekolady. Naprawdę, jak te dzieciaki się cieszyły! To była dla nich fajna przygoda, a jednocześnie lekcja zachowania się przy stole i w ogóle dobrego wychowania. 

K.L.B. - Porozmawiajmy o funkcjonowaniu Biura Wolontariatu na APS-ie . Ile osób jest bezpośrednio zaangażowanych w działalność Biura? 

S.P. - W zarządzie, razem ze mną, jest 10 osób. Każdy z członków zarządu ma dyżury. Ze mnie się śmieją, że mogłabym nocować w biurze. Po prostu, jako przewodnicząca, czuję się odpowiedzialna za tę naszą organizację i rzeczywiście poświęcam jej sporo czasu. 
Studentki i studenci, którzy chcą sprawdzić się w wolontariacie, zgłaszają się do nas, wypełniają odpowiedni formularz – dane kontaktowe i jaki rodzaj pracy chcą wykonywać. Może być wolontariat stały, w wybranej fundacji czy stowarzyszeniu, np. dwa razy w tygodniu albo tzw. akcyjny. Nasza konferencja była przykładem takiej jednorazowej pomocy, żeby można było wszystko sprawnie ogarnąć. Do naszego biura przychodzą studenci – pytają o różne formy pracy wolontariackiej, zgłaszają problemy, np. nie mogą się z kimś dogadać, a chcieliby jeszcze pracować tam, gdzie są, albo chcą działać, ale nie wiedzą gdzie. Sięgamy wtedy do katalogu ofert, w którym jest podział na wolontariat indywidualny, tzn. pomaganie jednej osobie, np. czytanie osobie niewidomej książek, spacer, zakupy, lub praca w jakiejś fundacji, stowarzyszeniu, ośrodku, szkole, przedszkolu lub świetlicy socjoterapeutycznej. 
Po wybraniu jednej z propozycji, student, żeby nie narażać się na dodatkowe koszty, może od nas zadzwonić do wskazanej przez siebie organizacji. Zainteresowani mogą do nas przyjść, zatelefonować czy skontaktować się mailowo. Adres naszej strony internetowej, to: 
www.wolontariat.aps.edu.pl – zapraszamy do poczytania o naszej działalności, pooglądania zdjęć. Organizujemy różne akcje, np. imprezy z okazji Dnia Dziecka czy zbiórkę rzeczy dla uchodźców. Tę zbiórkę robimy już od trzech lat. Gromadzimy w naszym biurze ubrania, środki czystości, kosmetyki, zabawki, artykuły szkolne. Ogłaszamy to w społeczności APS-u i prosimy, żeby studenci przekazali tę wiadomość dalej – swoim znajomym, rodzinie. Zbiórka cieszy się ogromnym powodzeniem. Nasze biuro zawalone jest po brzegi. Tydzień przed zakończeniem akcji ledwo możemy otworzyć drzwi! W tym roku mieliśmy też zbiórkę pieniędzy dla Fundacji ”Mały Książę”, opiekującej się dziećmi zarażonymi wirusem HIV w czasie ciąży. Wolontariusze zrobili aniołki z papieru i masy solnej oraz kartki świąteczne i sprzedawaliśmy te ozdoby na stoisku na naszej uczelni. Jako przyszły tyflopedagog chcę podkreślić, że prowadzimy wolontariat wśród osób niewidomych i słabowidzących. Współpracujemy z „Tęczą” (Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących – przyp. red.). Postanowiliśmy pomóc rozprowadzać płytę z bajkami nagranymi przez znanych aktorów. A na zeszłorocznych juwenaliach wystawiliśmy do sprzedaży wyroby z ceramiki wykonane przez dzieci i młodzież z ”Tęczy” pod okiem terapeutów. 
O ośrodku szkolno-wychowawczym w Laskach już wspominałam. A dzięki konferencji mam nadzieję, że nawiążemy owocny kontakt z TPG (Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym – przyp. red.). W Fundacji „Vis Maior” pomagamy podczas okolicznościowych spotkań, np. z okazji Dnia Kobiet, Wigilii itp. W zeszłym roku ta fundacja zaprezentowała się w tzw. „Miasteczku Miłosierdzia” na Placu Teatralnym w Warszawie. Byłam tam i pokazywałam m.in. symulatory słabowzroczności, opaski, białe laski, żeby przybliżyć ludziom świat osób z uszkodzonym wzrokiem. Było wielu zainteresowanych – podchodzili, pytali. Miałam taką miłą sytuację z dziesięcioletnim chłopcem, który pod moją opieką chodził z laską. Powiedział, że to skomplikowane, ale i bardzo ciekawe. Rozumiem to zainteresowanie, bo dla mnie, jako osoby widzącej, jest to również ciekawe. Chodzę w opasce z białą laską na zajęciach z orientacji przestrzennej. 

K.L.B. - Nie boisz się, a przynajmniej nie bałaś się na pierwszych lekcjach? 

S.P. - Zajęcia trwają przez dwa semestry. Ja kończę właśnie pierwszą część nauki tych wszystkich technik. Na początku było trudno. Szczerze mówiąc, miałam silną blokadę przed wchodzeniem na schody, ale po tygodniu pomyślałam, że muszę przezwyciężyć strach, nie mam się czego bać, muszę zaufać prowadzącej zajęcia. Teraz jest już dobrze. Chodziliśmy już po ulicy, pokonywaliśmy przejścia dla pieszych bez świateł. Bardzo mnie to wciąga. Chcę się dobrze nauczyć, żeby w przyszłości umieć właściwie przekazywać wiedzę osobom niewidomym. 

K.L.B. - Wróćmy do Waszego Biura. Czy ta praca przynosi Ci satysfakcję? 

S.P. - Zdecydowanie tak! Bardzo cenię tę pracę jako ważne i bogate doświadczenie w moim życiu. Uświadomiłam sobie, że od momentu rozpoczęcia działalności wolontariackiej poznałam mnóstwo ludzi. Połowa moich znajomych pojawiła się dzięki wolontariatowi. Na przykład po konferencji usłyszałam dużo pozytywnych opinii z różnych stron i miłych słów z podziękowaniami, nawet od doświadczonych, długoletnich wolontariuszy, obecnych na naszym spotkaniu. Aż byłam zaskoczona, ale oczywiście zrobiło mi się bardzo przyjemnie i mam dodatkową motywację do dalszego działania. A w codziennej pracy w naszym Biurze to czasami wystarczy z kimś potrzebującym porozmawiać kilka minut i obiecać pomoc, żeby komuś poprawić samopoczucie. Pamiętam taką sytuację – późnym zimowym popołudniem siedziałam sama przy komputerze i nagle ktoś puka. Wchodzi kobieta, niepewna czy dobrze trafiła. Okazało się, że usilnie szuka wolontariusza dla swego autystycznego dziecka. Chodziło o pomoc w szkole w charakterze tzw. cienia. Nie mogła znaleźć takiej osoby. Była załamana, prawie płakała. Na szczęście mogłam tej pani konstruktywnie pomóc. Znaleźliśmy wolontariusza dzięki łańcuszkowi mailowemu. W ten sposób też ogłaszamy i propagujemy swoje charytatywne akcje. Uważamy, że jest to najszybsza i najskuteczniejsza droga dotarcia do ludzi. Wspomagamy się też plakatami, które sami malujemy i rozklejamy na APS-ie. Na przykład w szybkim tempie zebraliśmy dużo kosmetyków dla młodzieży z Ugandy, która była w Warszawie tylko dwa dni. Wydawałoby się, że to mała rzecz, a przyniosła dużo radości nam i gościom z Afryki. Czasem taka niepozorna działalność zgadza się z naszym mottem. Są to słowa Matki Teresy z Kalkuty: „Nie możemy zrobić nic wielkiego, za to małe rzeczy z wielką miłością”. 

K.L.B. - Widać, że jesteś osobą bardzo zaangażowaną, oddaną idei wolontariatu, pełną empatii i zrozumienia dla potrzeby pomagania słabszym. Życzę Ci wielu sukcesów w pracy wolontariackiej oraz przyszłej zawodowej jako tyflopedagog, no i kolejnych, tak udanych konferencji, jak ta pierwsza, o której dzisiaj rozmawiałyśmy. 

powrót do spisu treści

10. ROZMAITOŚCI

1/ Kącik bibliofila

w opracowaniu Doroty Czajki

Znajdą tu Państwo recenzje książek mówionych,  dostępnych w Bibliotece Centralnej PZN. Posiadacze komputerów, po uprzednim zapisaniu się do biblioteki, mogą je pobierać za pośrednictwem Internetu, bez potrzeby wychodzenia z domu. Książki te, pobierane w ramach tzw. „serwisu on-line”, mogą mieć format zaszyfrowany, nadający się do odtwarzania na Czytaku,  albo format DAISY (mp3), nadający się do odtwarzania w każdym komputerze lub przenośnym odtwarzaczu mp3, jak też na Czytaku.

Agnieszka Osiecka – „Salon gier”
 
Niewielka książeczka autorki, znanej raczej z przepięknych wierszy i tekstów piosenek; jest małym finezyjnym studium pierwszej, trochę szalonej, trochę zachłannej, żywiołowej miłości Lorentyny. Młodziutka, ekscentryczna dziewczyna, z głową nabitą marzeniami, spragniona uczucia i akceptacji, otwarta jest na każdy tego uczucia przejaw. Pełnia lata, morze, dużo wolnego czasu i siedemnaście lat. Samotne wakacje spędzane w namiocie, bez opieki, na pełnym luzie, tęsknota za prawdziwym uczuciem, marzenia i te hormony...! 
Na drodze młodej bohaterki pojawia się interesujący, dojrzały, tajemniczy mężczyzna, który rozbudza w niej kobietę. Dziewczyna zakochuje się i idzie na całość! Nie przeszkadza jej to, że jej wybrany jest żonaty, że nic o nim nie wie, liczy się tylko, być blisko, jak najbliżej i za wszelką cenę. Wakacyjny romans, kończy się jednak dość nagle i boleśnie, bo jej ideał, kocha inną dziewczynę, a ją traktuje jak zabawkę dla zabicia czasu. Nie pozostaje nic innego, jak tylko pogodzić się z prawdą i żyć wspomnieniami, aż do następnych wakacji... Fabuła opowiedziana dość realistycznie, miejscami nawet brutalnie, historia, pierwszej zawiedzionej miłości. 

Hari Kunzru - Impresjonista

Nie miałam dość wiedzy o Indiach, więc postanowiłam tę wiedzę pogłębić. Sięgnęłam po książkę autora indyjskiego pochodzenia, aby ta wiedza była prawdziwa. Jest to przedziwna opowieść o losie człowieczym, o sprawie szczęścia i zwykłego przypadku. Bo też życie głównego bohatera, od poczęcia do wieku dorosłego, to dzieło absolutnego przypadku! Doświadcza on w nim różnych zwrotów. Jako mieszaniec, ma niełatwy los, ale nigdy w pełni nie zgadza się ze swoją innością i wciąż poszukuje własnego miejsca, błądząc, grzesząc, popełniając niewiarygodne łajdactwa. Przyszło mu żyć w niespokojnych czasach walk niepodległościowych w Indiach, co jeszcze bardziej uwypukla różnice społeczne, uwalnia złe emocje i najniższe instynkty.
Za sprawą czystego przypadku i oszustwa udaje się bohaterowi wydostać z Indii i pod obcym nazwiskiem, z nową tożsamością, osiedlić w Anglii. Czy znalazł szczęście i spełnił marzenia o życiu w ojczyźnie "białego człowieka"? Rzeczywistość ukazana w powieści Hari Kunzru jest tak barwna, pełna egzotycznych opisów i tak dalece różna od naszej obyczajowości, że aż trudna do uwierzenia.

Książki dostępne w serwisie on-line Biblioteki Centralnej, w formacie DAISY (mp3) oraz w formacie Czytaka.

powrót do spisu treści

2/ Filmy z audiodeskrypcją
„Dziś w nocy umrze miasto”  - już w sklepach!

Film z serii Polskiego Kina Wojennego wydany został we współpracy z „Fundacją Audiodeskrypcja” z myślą o osobach niewidomych i niesłyszących. „Dziś w nocy umrze miasto” po „Katyniu” Andrzeja Wajdy to kolejny na polskim rynku film z audiodeskrypcją dla osób niewidzących i napisami dla niesłyszących. Produkcja wyreżyserowana przez Jana Rybkowskiego. Scen. L. Kruczkowski, J. Rybkowski, zdj. B. Lambach, muz. S. Kisielewski, wyst. A. Łapicki, B. Tyszkiewicz, J. Chojnacka, I. Gogolewski. Prod. Zespół Filmowy „Rytm”, 1961 rok.

Ranek 13 lutego 1945 roku. Piotr, polski więzień obozu koncentracyjnego, ucieka z transportu ewakuacyjnego przejeżdżającego przez Drezno. Piotr zna to miasto – bywał tu przed wojną, kiedy studiował sztukę. Obecnie w Dreźnie panuje nieopisany chaos spowodowany ofensywą nadciągającej Armii Radzieckiej. Piotr trafia pod konspiracyjny adres, lecz nie otrzymuje tam pomocy. Nie mogąc znaleźć schronienia, tuła się po ulicach i przypatruje ludziom. Wielkie wrażenie robi na nim młoda Niemka, której towarzyszy oficer SS. Tymczasem wieczorem zaczyna się nalot samolotów RAF-u. Piotrowi udaje się dostać do schronu. Samoloty zrzucają tysiące bomb zapalających. Śródmieście Drezna płonie...
Kolejnym tytułem wydanym przy współpracy z „Fundacją Audiodeskrypcja”, który ukazał się w lutym br. jest „Miasto Nieujarzmione”.

AA MTJ, wychodząc naprzeciw  oczekiwaniom środowiska osób niewidzących, proponuje wysyłkową sprzedaż płyty według następujących zasad: 
1.	Dla osób ze środowiska ustalona zostaje specjalna cena detaliczna 15,- zł za każdy tytuł wydany w wersji z audiodeskrypcją. 
2.	Zainteresowani winni przesłać na adres mailowy przedstawiciela MTJ wytypowanego do koordynacji sprzedaży wysyłkowej zamówienie na płytę. Koordynator sprzedaży to Adrian Kowalski, adres: akowalski@mtj.pl 
3.	Wysyłka płyt nastąpi drogą pocztową za pobraniem w ciągu dwóch dni od daty otrzymania zamówienia. Koszt wysyłki pocztowej to  12,- zł. Tam gdzie to możliwe sugeruje się wspólne zamówienie płyt dla kilku osób, aby obniżyć jednostkowy koszt przesyłki pocztowej.
W formularzu zamówienia w polu HASŁO należy wpisać słowo AUDIODESKRYPCJA. 

Kolejnym tytułem wydanym na DVD przez Agencję Artystyczną MTJ przy współpracy z „Fundacją Audiodeskrypcja” jest film pt. „Nieznany”, który już od marca jest dostępny w sprzedaży. Warunki zakupu są identyczne jak poprzednio, tj. 15 zł płyta DVD, przesyłka za pobraniem 12 zł.

Więcej Informacji:
Monika Kutyłowska - Agencja Artystyczna MTJ, ul. Porannej Bryzy 8, 03-284 Warszawa
www.mtj.pl, mkutylowska@mtj.pl

powrót do spisu treści

11. Zasady prenumeraty

 Uprzejmie informujemy, że w 2009 r. „BIT”  wydawany jest w trzech wersjach:
-	na papierze, w druku powiększonym, 
-	czytany głosem syntetycznym, nagranym na płytach CD w formacie MP3, dostosowanym do systemu DAISY (format ten można odsłuchiwać przy pomocy każdego odtwarzacza MP3, dostosowanego do płyt CD) oraz
-	w zapisie cyfrowym (format RTF), dostarczanym pocztą elektroniczną. 
Począwszy od tego roku „BIT” nie będzie już wydawany na taśmie magnetofonowej.  
Cena prenumeraty w każdej wersji wynosi 2 zł miesięcznie, 24 zł na cały rok. 
Osoby, które nie mogą sobie pozwolić na wydatek 24 zł rocznie, mogą napisać lub zatelefonować do nas. Będą otrzymywały bezpłatnie „BIT” w wybranej przez siebie wersji. 
Z drugiej strony, jeżeli ktoś z Państwa chciałby wesprzeć naszą działalność, mile widziana będzie nawet niewielka kwota przewyższająca cenę prenumeraty. 
Opłata za prenumeratę miesięcznika dostarczanego w formie elektronicznej ma charakter honorowy, stanowi bardziej docenienie wartości intelektualnej pisma, czasu poświęconego przez autorów i twórców na jego powstanie, niż pokrycie materialnych kosztów jego produkcji i dystrybucji, które przy tej wersji nie występują. 
Należność za prenumeratę roczną prosimy wpłacać na konto: 

Fundacja "Trakt", Warszawa 
Bank Pekao S.A. Oddział Warszawa 
70 1240 5989 1111 0000 4765 4631 

Na przekazie prosimy również podać: imię i nazwisko oraz adres, na jaki należy wysyłać miesięcznik lub adres e-mail, a także informację, w jakiej wersji chcą Państwo otrzymywać „BIT”.  UWAGA! Po dokonaniu przelewu, uprzejmie prosimy o przesłanie powyższych danych również pocztą elektroniczną na adres: bogdanwitek@poczta.md4.pl . Pozwoli to uniknąć kłopotów z dostarczaniem prenumeraty, wynikających z niedokładnego kopiowania przez bank treści dokumentów przysyłanych do biura Fundacji. 

powrót do spisu treści